Deze week kondigde Zorgnet Vlaanderen aan dat de prijs voor een verblijf in het rusthuis met meer dan 20% dreigt te stijgen als gevolg van de aangekondigde besparingsmaatregelen. Het is een nieuwe aflevering van een feuilleton dat al loopt sinds het aantreden van de nieuwe coalities en waarvan iedere episode hetzelfde strakke scenario volgt.

Vermogenswinstbijdrage zou de lasten fundamenteel eerlijker verdelen binnen de samenleving, zodat voor meer gezinnen de rekening ook kan blijven kloppen.

Een scenario waarin de hoofdrol is weggelegd voor begrotingscijfers en waarin Vlamingen - of ze nu jong of oud zijn, ziek of gezond, werkend of werkloos - hooguit de rol van lijdend voorwerp krijgen toebedeeld. Telkens opnieuw blijkt dat de regeringspartijen, in hun haast om te tonen dat ze heel snel een fundamenteel ander begrotingsbeleid kunnen voeren, straal voorbijgaan aan de gevolgen van hun maatregelen op de Vlamingen die ze moeten ondergaan. Hooguit wordt aan iedere aangekondigde maatregel de standaardformule toegevoegd dat er ook sociale correcties zullen zijn.

Naar de redenen erachter is het raden. Is het ideologische blindheid? Staat voor de regeringspartijen betaalbaarheid van broodnodige gemeenschappelijke voorzieningen gelijk aan het vermaledijde ‘gratis-beleid’ van de socialisten? Zijn ze bang dat ze door de prijs van de rusthuizen betaalbaar te houden de overconsumptie zullen aanwakkeren? Of zou het kunnen dat hun beleid is onderhandeld met alleen maar een rekenmachine bij de hand en dat het broodnodige mededogen gewoon niet aan de tafel zat?

Een minimum aan empathie met de werkende Vlaming zou iedere regering weerhouden om tegen alle beloftes in de pensioenleeftijd op te trekken naar 67 en tegelijkertijd de pensioenbonus af te schaffen. Waardoor dat langer werken nu helemaal niks meer opbrengt. Een regering die in haar beleid reële mensen voor ogen heeft zou nooit én de pensioenen treffen met een indexsprong én de prijzen voor de rusthuizen laten stijgen. Ze zou niet de inschrijvingsgelden voor het hoger onderwijs optrekken én tegelijk onvoldoende middelen begroten voor de beloofde versterking van de studiebeurzen. Als langere loopbanen een échte ambitie zijn, dan zou ze ondersteunende maatregelen zoals kinderopvang niet duurder maar precies goedkoper maken, dan zou ze ervoor zorgen dat tijdskrediet behouden blijft in plaats van het in te perken. Hoe hard Karel Van Eetvelt ook roept dat iedereen die een adempauze nodig heeft eigenlijk een profiteur is die op onze kosten de wereld rondtrekt.

Na amper twee maanden regeren is de lijst met dit soort voorbeelden te lang om ze in dit kort bestek allemaal op te sommen. Ze bewijzen stuk voor stuk dat de echte reden waarom de Vlaamse en de federale regering van het ene incident naar het andere sukkelen niet ligt bij een ondoordachte communicatie zoals sommige commentatoren denken, maar bij een ondoordacht beleid. Als een lid van de meerderheid zegt dat bijkomende besparingen niet op kap van de gezinnen zullen gebeuren, betekent dat dan niet dat alle aangekondigde besparingen dat wel zijn? Als iedere maatregel moet vergezeld gaan van sociale correcties, is de meest voor de hand liggende conclusie dan niet dat het beleid aan de basis niet sociaal is?

Rekening houden met de impact op gezinnen hoeft overigens niet eens alleen uit mededogen te gebeuren. Investeringen in betaalbaar onderwijs en toegankelijke voorzieningen zijn ook investeringen in de toekomst. En gezinnen van wie de begroting klopt, zijn voor onze economische groei minstens even belangrijk als een sluitende overheidsbegroting. Er zijn wel degelijk alternatieven die beide ambities met elkaar verzoenen: door de inspanningen op de Vlaamse begroting beter te spreiden in de tijd is er ruimte voor investeringen, zonder dat de schuld groeit. En een vermogenswinstbijdrage zou de lasten fundamenteel eerlijker verdelen binnen de samenleving, zodat voor meer gezinnen de rekening ook kan blijven kloppen.

Dat zouden positieve keuzes zijn, keuzes die een perspectief bieden op een warme en welvarende samenleving. Alvast veel aantrekkelijker dan het huidige ideologisch verstarde streven naar een uitgeklede staat. Want alleen dat kan écht het meedogenloze optreden van deze regeringen verklaren.

Dit opiniestuk verscheen in De Morgen (3/12)