De deastreuze beslssingen over de cultuursubsidies werden uitgebreid besproken in het Vlaams Parlement. Lees mijn tussenkomst hier. 

 

Tussenkomst Commissie Cultuur

Cultuursubsidies 2017-2021

“Luister naar mijn woorden, kijk niet naar mijn daden”


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Geachte voorzitter,
Geachte minister,
Beste collega’s,

Vandaag bloedt mijn cultuurhart. Onze Vlaamse cultuur, die ons verbindt, waar het buitenland ons om benijdt. Voor die cultuur is het een grauwe dag.

De timing was wat ongelukkig: op een en dezelfde dag beslisten de regeringen om 9 miljard in wapens te investeren en om de middelen voor cultuur te verminderen. Dat maakt duidelijk welke prioriteiten deze regeringen kiezen, en welk beleid er gevoerd wordt. Alvast geen beleid voor cultuur.

Luister naar mijn woorden, kijk niet naar mijn daden. Dit lijkt de rode draad doorheen uw beleid te zijn. Uw woorden van 2015 blijken vandaag mooie praatjes te zijn die niet beantwoorden aan de realiteit.

 

  1. 1.      Uw woorden in 2015

Vlak nadat u de sector 7,5% lichter maakte sprak u de memorabele woorden: “Ik heb altijd gezegd dat 2015 en 2016 moeilijke jaren zouden zijn, omdat ik tijdens een lopende erkenningsronde niet kan herverdelen. Maar ik herhaal, en dat is een belofte, dat er vanaf 2017 meer zuurstof komt voor kwetsbare projecten”.

 

  1. 2.      Uw daden vandaag

 

Afgelopen week nam  u een historische beslissing: U bent de eerste minister van cultuur die snoeit in het culturele landschap.

De naakte feiten leiden ons tot een gekortwiekt landschap De organisaties die geld ontvangen, krijgen over het algemeen veel minder dan dat ze gevraagd hebben. Van de 302 aanvragen, kregen er 244 een positief advies. Slecht 207 organisaties kregen ook daadwerkelijk een subsidie. Voor de 188 organisaties met een goed en zeer goed is de toekomst verzekerd. Wat mij opvalt, is dat de landschapsoefening in deze ronde helemaal niet gemaakt is, hoe evalueert de minister dat? Hoe zal de minister zijn beleidsopties ter zake die in zijn visienota zijn opgenomen, toch realiseren?

In totaal 56 spelers kregen een ‘voldoende’, zij zijn geslaagd, maar zij kregen echter niet allemaal een financiële erkenning van hun positief advies. Slechts 19 hiervan werden gehonoreerd: NT Gent, Ultima Vez,.. dat is een goede zaak. De rest viel uit de boot: 37 geslaagde spelers kregen geen subsidie. Voor hen is dit een bijzonder bittere pil. Dit is een arbitraire politieke beslissing die mogelijk fataal kan blijken. 

De manier waarop die 19 zijn geselecteerd is een soort nattevinger werk geworden. Hoe bent u tot deze 19 gekomen? Waarom kregen 19 van 57 geslaagden wel een subsidie, en 37 andere organisaties die ook geslaagd zijn niet? Wat zijn de criteria voor deze selectie?Waarom krijgen de 19 die gehonoreerd werden een motivatie, en de anderen, die niet gehonoreerd werden, geen motivatie.

In totaal is er voor 95 van de 302 aanvragers is er geen geld. Dit is een mokerslag, een kaalslag, een ravage voor de sector. Is er een soort van ‘opvangsubsidie, uitdoofsubsidie, transitiesubsidie’ voor de structurelen die er nu uitvallen?

 

Het extraatje dat geen extraatje is:

 

U heeft 5,6 miljoen euro “bijkomend geld” gevonden. Maar hoe kan je spreken van 5,6 miljoen extra, als u in 2014 een besparing van 7,5% door de sector gejaagd hebt?

Het door u toegekende bedrag komt niet in de buurt van het absolute minimum dat oKo berekende: “Het gaat dan om het bedrag dat vandaag normaal gezien voor het Kunstendecreet voorzien zou moeten zijn, indien aan de sector een identieke koopkracht gegeven wordt als 4 jaar geleden. Voor werkingen komt dit ‘status quo-bedrag’ op € 100.976.000.”U scoort hier ruim onvoldoende.

 

U vond 3,1 miljoen extra voor de werkingssubsidies.

Vergelijking vorige jaren:

  1. 87,0 miljoen: wat Schauvliege uitreikte in 2012 (excl. Concertgebouw, Vooruit en steunpunten)

  2. 86,0 miljoen: wat Gatz vooraf zei dat er beschikbaar was

  3. 84,7 miljoen: wat Gatz nu reëel uitreikt

Feit is dat als je vergelijkt met de laatste rond van 2013, dan gaan de subsidies deze beslissing er met 3 miljoen op achteruit. Wat een warrig gegoochel met cijfers.

 

Demagogische communicatie


Als klap op de vuurpijl probeert u om minder als meer te verkopen, door te vergelijken met 2016, het jaar waarin uw eigen besparing nog meegeteld zat in het bedrag. U mag dan wel het grote publiek proberen te misleiden, waar u zeker niet in slaagt is de sector te misleiden. Want bij hen komt deze beslissing als een mokerslag aan.

“Een besparing van 9,3% proberen te verkopen onder het mom van een solidariteitsbijdrage getuigt van cynisme. Dit verkopen als een verbetering getuigt van weinig respect voor al die cultuurmensen die dagdagelijks het beste van zichzelf geven,”. Zo ontpopt u zich tot de Joke Schauvliege van de cultuursector: die meer bos probeert te verkopen met minder bomen

U hebt altijd gesproken van 86 miljoen, maar op de persconferentie sprak u plots van 81 miljoen. Hoe verklaart u dit? Hoe werkt u die 7,5 % besparing weg? Zijn er in de vandaag toegekende middelen al bedragen opgenomen die op vandaag door de provincie worden verstrekt? Met andere woorden : zijn er organisaties onder het kunstendecreet die in de komende twee jaar te horen zullen krijgen dat middelen die ze op vandaag van de provincie krijgen niet of slechts gedeeltelijk zullen worden overgenomen door de vlaamse gemeenschap?

 

Kaasschaven dat eigenlijk waterboarden is


Om meer aanvragen te kunnen honoreren, heeft u de geadviseerde subsidiebedragen naar beneden afgetopt. Zo werd voor het Kaaitheater 2.145.000 euro geadviseerd, en krijgen ze uiteindelijk 1.892.400, terwijl de minister dit probeert te verkopen als een stijging van de middelen. NT Gent werd geadviseerd voor 3.030.000 en ze krijgen slechts 2.642.300. Tutti Fratelli werd 338.000 geadviseerd en krijgt 256.000.

het Kaaitheater verliest 14%, KVS 12%, NT Gent 17%, Rosas 18% en Bronks 13% subsidies ten opzicht van 2013. In totaal betekent deze ronde 10 % minder subsidies tov 2013. Zo worden al die uitstekend bevonden plannen dode letter omdat ze budgettair gekortwiekt worden, en ze opnieuw keuzes moeten maken. En dus komt hun artistieke groei in het gedrang.

Dit is geen kaafschaaf meer, dit is het waterboarden van het Vlaamse cultuurlandschap. Kortom, met deze beslissing  "zit de een aan de bedelstaf en is de ander net niet rijk genoeg  om de behoeftige hulp te bieden” (Chantal Pattyn in DM).

 

De uitgeholde projectenpot

In uw visienota lazen we: “Ik wil loopbanen van kunstenaars verduurzamen en hen optimale kansen bieden tot verdere ontwikkeling, ontplooiing, professionalisering en (internationale) mobiliteit.” (p. 32). Uit uw daden blijkt opnieuw iets anders.

Hét grote slachtoffer van deze ronde zijn de projecten, de beginnende makers en initiatieven zonder structurele ondersteuning. Het hele idee van driejarige projecten ('een project is niet minderwaardig aan een structurele werking’, maar gewoon een ander werkmodel) dreigt helemaal te kelderen.

Ondanks uw herhaaldelijke belofte van  beterschap voor de meest kwetsbare projecten vanaf 2017, vult u het gat maar voor de helft. Dit is minder dan de nagestreefde verhouding van 10% Het is ook minder dan het minimum dat oKo onlangs berekende.

Dat betekent zoveel als de artistieke innovatie van Vlaanderen uitdoven. De nu al beperkte slaagkans voor goedgekeurde projecten (1 op 5) nog kleiner zal worden, als zowat de helft van de geslachtofferde organisaties daar op 15 september naar zal uitwijken.

Daarom mijn oproep: Zorg ervoor dat u op 15 september meer middelen hebt voor de projectsubsidies. Evenveel als u nu bijgeeft voor de grote instellingen.

 

  1. 3.      Gevolgen van de beslissing

 

Het kunstenveld wordt gekortwiekt. Nu zijn er 262 organisaties met werkingssubsidies, dat worden er straks 207. 1 op 5 verdwijnt. Conclusie: amper meer geld voor veel minder structuren. 

Tewerkstelling:

Het Sociaal Fonds voor de Podiumkunsten berekende alvast de impact van deze beslissing voor de muziek- en podiumkunstenspelers met een geschrapte subsidie: mochten ze er allemaal daadwerkelijk mee ophouden, dan vallen 394 mensen (of 86 VTE’s) zonder werk. En dan hebben we het nog niet over het verdoken effect op al die freelance kunstenaars waarvan u dé inzet van deze ronde maakte.

Het kunstenlandschap waar we internationaal om benijd worden, zetten we op het spel want de toevoer van jong talent wordt op deze manier eng vernauwd.

 

  1. 4.      Twee regionale praktijkvoorbeelden

 

Limburg: wordt met deze beslissing naar de culturele woestijn wordt verbannen.

Ik heb geen familie in Limburg, ik ga zelden op vakantie in Limburg, maar slechts 1,62 procent van die middelen voorzien voor Limburg getuigt, om het met de woorden van VLD’er Noel Slangen te zeggen: “van een onverantwoordelijk gebrek aan erkenning van de uitdagingen waar deze provincie voor staat. Zeker op een ogenblik dat men net de provinciebesturen op de meest grove manier heeft uitgekleed, een beslissing die vooral de regio's zonder sterke hoofdsteden treft.”

Opnieuw kan ik alleen maar vaststellen: luister naar mijn woorden, kijk niet naar mijn daden.

U zult zich wellicht nog de 30 april vorig voorjaar herinneren, toen de Limburg interpellatie over cultuur getrokken werd door Ingrid Lieten. Toen erkende u nog geschrokken te zijn van cijfers voor Limburg en benadrukte u het belang van regionale spreiding van de subsidies.

Uw woorden toen: “Ik vind de spreiding van het cultureel aanbod in het algemeen en van de subsidiëring zeer belangrijk. Bij de uitwerking van het verder beleid op het terrein zal ik meer aandacht hebben voor de goede spreiding van het aanbod en de subsidiëring naar de perifere gebieden.” “Ik zal de culturele spreiding ook laten monitoren.” Er zijn me recent een aantal initiatieven voorgesteld die op de versterking van de culturele sector in Limburg inzetten. Ik heb er vertrouwen in dat deze initiatiefnemers hun ideeën in kwaliteitsvolle beleidsplannen of projectaanvragen zullen omzetten.

Uw woorden afgelopen maart:

 Mijn conclusie is dan ook dat men zich in Limburg voorlopig niet al te ongerust moet maken”, beloofde u afgelopen maart nog. U sprak van een kunstenlandschap als een vlinder, waarvan Limburg de vleugels was. Vandaag kunnen we concluderen dat u deze vlinder zwaar gekortwiekt heeft. En het is nog maar de vraag of de kunsten in het algemeen, en Limburg in het bijzonder hiervan kunnen herstellen.

 

Uw daden vandaag:

 Limburg krijgt slecht steun voor 7 organisaties. 1,51 % van de totale subsidiebedrag. En gaat er ten opzichte van de periode 2013-16 bijna 700.000 euro op achteruit: van 2.834.000 naar 2.141.600 euro.

Vragen:

U zei dat u wilde monitoren: hoe? U zei dat u de Limburgse ziel wilde leren kennen? Is dat gelukt?

 

Brussel

In Brussel krijgen Tristero, Leporello, Bloet van Jan Decorte en Sigrid Vinks  nu op rekest. Zo blijven er naast de KVS geen Nederlandstalige theatergezelschappen meer over in Brussel. dat gekoesterde kleinood waarvoor het Vlaamse parlement in 2008 nog bijna unaniem meer aandacht vroeg in een speciale motie.

U hebt altijd gezegd dat de grote instellingen de kleintjes onder hun hoede moeten nemen. Bedoelt u de grote Brusselse instellingen AB en Brussels Philharmonic? Of moeten zij verkassen naar elders? DeSingel in Antwerpen of Vooruit in Gent?  Of bedoelt u dat het Kaaitheater en de KVS deze moeten opvangen? En hoe ziet u dat dan concreet? Door het vooral inzetten op grote instellingen, gebeurt zoals met deze regering: de sterken worden sterker en de armen armer: een mattheuseffect.

 

  1. 5.      Manier waarop beslissing wordt genomen

 

Visienota:  

Een jaar geleden presenteerde u een visienota waarmee je alle kanten uit kan. En dat was eigenlijk al een slecht voorteken.  De mooiste beloftes werden gemaakt, en ook toen al stelde ik mij de vraag of deze te rijmen waren met de financiële realiteit: tussen droom en daad staan (financiële) wetten in de weg en praktische bezwaren’, zei Elsschot al.

Het ontbreken van richtlijnen in de Visienota wordt enkel voor de beoordelaars vermeld, maar ook voor de cultuursector zelf zijn die er niet. Die moet toch weten waarnaar zich te richten als hij dossiers opstelt.  Eigenlijk heeft u toen al het kalf verdronken: u heeft dromen verkocht en een illusie geschept. En zo heeft niet alleen de cultuur verloren, maar ook de geloofwaardigheid in de politiek, het vertrouwen in de politiek. Dat u dingen zegt die u uiteindelijk niet kan realiseren. Hoe kan de sector nog vertrouwen in u hebben? 

Solidariteit

U hebt uw mond vol van de zogenaamde solidariteit tussen de organisaties. Maar u lijkt een heel nieuwe definitie van ‘solidariteit’ te gebruiken: het verschijnsel waarbij iedereen met een verlies van gemiddeld 30% een gelukzak is omdat de rest nog veel slechter af is. 

Solidariteit bij een vorige ronde betekende dat regeringspartijen SAMEN een oefening van 10 miljoen maakten om de sector van de broodnodige middelen te voorzien. Maar hoe zit het met de solidariteit van de coalitiepartners binnen deze regering? Werd u geholpen of was het ieder voor zich? Of stond u er helemaal alleen voor? En als er geen solidariteit was binnen de regering, waarom verwacht u dit wel van de cultuur?  

 

  1. 6.      Beoordelingsprocedure

 

Deze heeft een grondige evaluatie nodig. Wanneer plant u die? Wanneer wordt dit besproken in het parlement? Door 2016 als parameter te nemen, heeft de minister besluiten genomen op basis van het verleden en niet op basis van de toekomst, meer bepaald de plannen. 

 

  1. 7.      Hoe moet het nu verder?

 

En zo zal u, als u niet oplet de geschiedenis ingaan als de minister van gebroken beloftes en verschraling.

U lijkt geprangd te zitten tussen hamer en aambeeld: opkomen voor uw sector de cultuur of loyaal zijn aan uw regering. (U hebt de keuze overduidelijk gemaakt. )

Net nu we in een tijd leven, waarin de mensen en de samenleving snakken naar cultuur. In dit tijdsgewricht, waarin we geconfronteerd worden met angst en terreur, meer dan ooit nood hebben aal verbinding aan het leren kennen van de ander.  “Omdat ze een samenleving nieuwe inzichten, zelfreflectie en debat te bieden heeft. Omdat ze ons bij elkaar brengt wanneer we elkaar niet kunnen vinden. Omdat ze geen compassie heeft met vooroordelen, extremisme, fanatisme en xenofobie, maar hen recht in de ogen kijkt en genadeloos weerspiegelt.”

Of om het in de woorden van Amin Maalouf te zeggen: “de eenentwintigste eeuw zal door de cultuur worden gered, of ten onder gaan.”

Italië doet dit vandaag al. Daar heeft men de drastische beslissing genomen: daar wordt voor elke euro die gaat naar terreurbestrijding, er ook 1 euro besteed aan cultuur. Wanneer volgt Vlaanderen?