Mondelinge vraag:

Mijnheer de minister,

Ik had mijn mondelinge vraag nog maar gesteld over de overbevolking van de gevangenis in Sint-Gillis op woensdag 19 april of de burgemeester van Bergen trok aan de alarmbel voor de gevangenis in Bergen.

Momenteel zitten er 425 gevangen opgesloten in de gevangenis van Bergen. Dit is maar liefst 40% boven de maximumcapaciteit van 303. De situatie is zowel voor het veiligheidspersoneel als de gedetineerden onhoudbaar geworden.

De meeste van de gedetineerden worden vastgehouden in onmenselijke en vernederende omstandigheden. Mensen slapen op de grond, zitten gestapeld in kleine vochtige cellen. In het begin van de maand had de gevangenis zelf te lijden onder een ‘bed bug’ besmetting. Dit is een ernstig gezondheidsprobleem niet alleen intern, maar ook voor de verspreiding buiten de gevangenis.

De situatie is volstrekt onaanvaardbaar en gevaarlijk volgens de burgemeester van Bergen. Hij heeft aangekondigd als het aantal gevangenen in de gevangenis van Bergen niet is afgenomen tegen 1 mei om middernacht, wordt elke nieuwe gevangene geweigerd. De overschrijding van het aantal gevangenen mag niet hoger zijn dan 25%, wat neerkomt op 379 gevangenen in Bergen.

Vandaar mijn vragen:

  • Hoe verklaart u de stijging van het aantal gedetineerden in de gevangenis van Bergen?
  • Waarom wordt de maximumgrens van 379 gedetineerden niet gerespecteerd?
  • Welke maatregelen zult u nemen om de maximumgrens van 379 gedetineerden te respecteren en de veiligheid van gedetineerden, bezoekers en bewakers te garanderen?
  • Welke maatregelen zult u nemen om de andere leefomstandigheden  naast de overbevolking te verbeteren?
  • Wat zult u doen als de burgemeester van Bergen  daad bij het woord voegt en opdracht geeft om gedetineerden te weigeren aan de gevangenispoort?

Antwoord Minister Geens:

Mijnheer de voorzitter, mevrouw Lambrecht, de stijging van de gevangenisbevolking moet in haar geheel worden bekeken. Zo bedroeg de totale bevolking van exact 6 maanden geleden, op 27 oktober, 10 313 gedetineerden, van wie 379 mannelijke en 42 vrouwelijke gedetineerden in de gevangenis van Bergen. Op 27 april van dit jaar bedroeg de totale bevolking opnieuw 10 759 gedetineerden. Dat betekent een stijging met 446 gedetineerden, terwijl in de gevangenis van Bergen de bevolking 380 mannelijke en 48 vrouwelijke gedetineerden telde, ofwel een stijging met 1 mannelijke en 6 vrouwelijke gedetineerden. De plotselinge overbevolking van de gevangenis van Bergen moet dus worden gerelativeerd. Het bevolkingscijfer is in het verleden trouwens nog hoger geweest. De oorzaken van de overbevolking die alle gevangenissen thans ervaren, kan in verband worden gebracht met verschillende factoren zoals het verlies van capaciteit in de inrichtingen te Vorst en te Merksplas, de sluiting van een afdeling te Namen wegens renovatiewerken en de terugkeer van de gedetineerden uit Tilburg. 

De vraag verdient ook een diepere analyse wat de oorzaken van de toename van de gevangenisbevolking in het algemeen betreft. Het bevolkingscijfer van een arresthuis zoals dat te Bergen moet in verband worden gebracht met het feit dat wij noch de input noch de output op dezelfde wijze kunnen controleren als in strafhuizen. Alles wordt in het werk gesteld om te trachten de gevangenisbevolking in Bergen te trachten te beheersen. Voor 38 gedetineerden is reeds in een overplaatsing voorzien of werd ze uitgevoerd. Met de rechterlijke macht te Bergen werd overlegd over de moeilijkheden van het directoraat-generaal Penitentiaire Inrichtingen om de huidige overbevolking te beheren. 

Wat de leefomstandigheden betreft, wordt het probleem van de bedwantsen thans aangepakt en is er gestart met de behandeling van de cellen. Er is momenteel nog één cel in behandeling. Concreet worden nieuwe beklaagden momenteel opgesloten in andere arresthuizen in en om het ressort van het hof van beroep te Bergen. Voorts zal ik mij blijven inspannen om in functie van de evolutie van het bevolkingscijfer de spreiding van de gedetineerden in alle gevangenissen te beheersen en humane detentieomstandigheden in stand te houden.