Mondelinge vraag:

Mijnheer de minister,

U had in commissie reeds diverse malen aangekondigd dat u aan een tekst inzake een rechtsbijstandsverzekering werkte. In die zin is de communicatie van afgelopen weekend uiteraard geen verrassing, wel dat dit aangekondigd wordt als maatregel in het kader van de ‘superministerraad veiligheid’.

Ik stel tevens vast dat waar u in het verleden maatregelen heeft genomen om de toegang tot de rechter in te perken door de verhoging van de kosten (btw, verhoging griffierechten, eigen bijdrage pro deo), met als argument dat te veel mensen te snel een beroep doen op de rechter, u nu een rechtsbijstandsverzekering promoot, wat mensen dan weer sneller aanzet om te procederen, want : ‘Ik ben toch verzekerd’.

Maar voor de duidelijkheid, mijnheer de minister, zoals u al uit mijn vorige vragen hebt kunnen concluderen, ben ik zeker voorstander van een betaalbare toegang tot de rechter.

Verder valt mij op dat nog steeds heel wat onduidelijkheden blijven bestaan. Vooreerst wat betreft de dekking van de verzekering. Voorlopig zou het enkel gaan om bijstand bij echtscheiding en bouwgeschillen, dossiers waarin sowieso mensen een advocaat nodig hebben.  Allicht zal het voor de verzekerden in die pijnlijke dossiers via de verzekering goedkoper uitkomen dan nu, weliswaar afhankelijk van de tarieven die nog wettelijk vastgelegd moeten worden.
 Of andere onderwerpen deel zullen uitmaken van de verzekering moet nog beslist worden.

Eveneens onduidelijkheid blijft over de fiscale aftrekbaarheid van de premie van de rechtsbijstandsverzekering, die de mensen mee over de streep moet trekken om een rechtsbijstandsverzekering af te sluiten. Hoe groot het fiscale voordeel zal zijn, is dus nog niet duidelijk.

Mijnheer de minister, de ervaring uit het verleden leert dat een niet-verplichte verzekering slechts succes zal kennen in de mate dat de verzekering voldoende risico’s dekt en betaalbaar is.
 Wat vandaag nog onduidelijk is.

Ondanks deze onduidelijkheden had ik van de minister toch graag een antwoord gekregen op volgende vragen:

  • In de kranten worden jaarpremies voor de verzekering genoemd tussen 150 en 300 €.
     Kloppen deze bedragen?
  • Heeft de minister, behoudens een toezegging van Assuralia, concrete toezeggingen van verzekeringsmaatschappijen om aan de door de minister beoogde doelstellingen te voldoen?

Antwoord minister Geens:

Monsieur le président, chères collègues, le projet d'arrêté royal fixant lesconditions auxquelles un contrat d'assurance protection juridique doit satisfaire afin que la prime entre enconsidération pour un incitant fiscal, entend aider les personnes dont les revenus excèdent les plafondsapplicables en matière d'aide juridique de deuxième ligne à faire valoir leurs droits.Notre démocratie doit être attentive à la défense des droits de tous ses citoyens. Par une mutualisation desrisques, l'assurance protection juridique peut offrir une solution d'un coût abordable, à l'instar de l'assurancemaladie et l'assurance hospitalisation. Pour que la prime de cette assurance protection juridique restepayable, de sorte que ce produit connaisse une plus large diffusion et protège davantage de citoyens contredes risques juridiques ayant souvent de lourdes conséquences financières, un incitant fiscal sera organisédans le cadre de l'impôt des personnes physiques.

De Ministerraad van 14 mei nam een principebeslissing en heeft mij gevraagd om de fiscale stimulans samen met de minister van Financiën te concretiseren.Aan dat project gaan bijna twee jaar overleg vooraf met Assuralia enerzijds en de OVB en avocats.be anderzijds. Uit dat overleg blijkt een wil om het project te doen slagen, al is het uiteraard het project van de regering, en ik durf niet zeggen dat elke verzekeraar en elke advocaat dat project zal steunen, want dat zou ook wat veel gevraagd zijn.Uit mijn contacten met de verzekeringssector leid ik af dat er voldoende interesse bestaat om dat verzekeringsproduct aan te bieden. Het is vandaag niet mogelijk om een uitspraak te doen over de hoogte van de premies, want die zullen niet reglementair worden opgelegd. De exacte premie zal verschillen tussen de verzekeringsmaatschappijen, rekening houdend met de exacte dekking die wordt aangeboden en de actuele berekening die elke maatschappij toepast. Het spreekt voor zich dat het fiscaal voordeel beperkt zal worden tot een maximaal in te brengen bedrag.De rechtsbijstandverzekering is niet verplicht. Het staat de verzekeraars vrij om dat product te commercialiseren en verzekeraars kunnen naast dat product ook andere rechtsbijstandverzekeringen blijven aanbieden, die weliswaar niet van de fiscale stimulans zullen genieten.

J'apprécie l'attitude constructive des Ordres des barreaux. Le droit au libre choix de l'avocat reste garanti, etles avocats peuvent fixer librement leurs honoraires, dans le respect des principes définis dans le Codejudiciaire et dans leur déontologie. Cependant, le projet d'arrêté royal détermine la liste des prestations dansune annexe. La liste est établie sur la base de la charge de travail par prestation et reprend toutes lesprestations possibles dans le contentieux de la vie privée. Les avocats pourront opter pour le respect decette annexe et se conventionner. Afin de faire preuve de clarté et de transparence vis-à-vis du client, uneliste des avocats qui adhèrent à la liste sera publiée.L'objectif est de promouvoir l'accès à la résolution des conflits au sens large. C'est pour cette raison que lacouverture des traitements extra-judiciaires des litiges, des médiations, de l'arbitrage etc., figurera parmi lesconditions minimales, ceci en cohérence avec ma politique selon laquelle tout ne doit pas être traité par etdevant un juge, mais que des solutions négociées peuvent parfois avoir de plus grands et meilleurs effets.

Er werd naar de dekking van de meest voorkomende risico’s in het privéleven gestreefd. Daarom werden echtscheiding en bouwgeschillen toegevoegd, risico’s die zelden gedekt zijn in de courante polissen van rechtsbijstandverzekering. Het ontwerp wordt de komende dagen nog technisch verfijnd in overleg met de verschillende betrokkenen,alsook met de minister van Financiën voor het deel van de fiscale stimulans.Er wordt gemikt op een inwerkingtreding op 1 januari 2018. Het is inderdaad de bedoeling om zo veel mogelijk financiële en andere belemmeringen weg te werken om de rechtsgang voor iedereen gelijk toegankelijk te maken en zo onze democratische rechtstaat te verbeteren.