Motie van de socialistische fractie in de Gemeenteraad van Schaarbeek  (ingediend door Bernadette Vriamont en Eddy Courthéoux)

De gemeenteraad, die woensdag 21 november 2007 bijeenkomt, vindt dat het gemeentebeleid belangrijkere impulsen moet geven op vlak van huisvesting, kwaliteitsvolle renovatie, steun voor de bouw van nieuwe woningen, stedenbouwkundige en sociale mix, informatie voor burgers. Het gaat hier om gelijkheid, sociale rechtvaardigheid en respect voor de menselijke waardigheid.

Daarom stelt het gemeentebestuur een « actieplan huisvesting » op dat een reeks maatregelen omvat die hieronder worden verduidelijkt.

Inleiding

Huisvesting, net als werkgelegenheid, vormt in heel het Brussels gewest een belangrijke uitdaging voor een stadsontwikkeling ten gunste van de samenleving.

Vooral goede huisvestingsvoorwaarden maken dat mensen zich maatschappelijk kunnen integreren en actief deelnemen aan de ontwikkeling van de samenleving. Ook burgerinitiatieven en educatieprojecten voor kinderen kunnen makkelijker op touw worden gezet. Mensen kunnen zich beter ontplooien, …

Het tekort aan huisvesting, het gebruik van een ongeschikte of onbewoonbare woning, om welke reden ook (maatschappelijke of financiële situatie, algemene staat van het gebouw, tekort aan beschikbare woningen,…) zijn de eerste factoren die een grote uitsluiting kunnen teweegbrengen.

Een fatsoenlijke woning in een gepaste leefomgeving is een basisbehoefte net als bijvoorbeeld water en energie. Daarom werd het recht op huisvesting bevestigd in artikel 23 van de Grondwet («recht op een behoorlijke huisvesting»).

De situatie op het vlak van de huisvesting in het Brussels gewest, en vooral in Schaarbeek, is problematisch, of het nu gaat om de staat van een deel van het gebouw of om financiële problemen waarmee een groot deel van de bevolking kampt om een fatsoenlijke woning te kunnen betrekken.

Enkele sprekende cijfers verduidelijken deze problematiek:

  • Voor een immobiliënpark van ongeveer 460.000 woningen zijn er 55% huurders. In Vlaanderen en Wallonië is dat minder dan 20%;
  • De sociale huisvesting stricto sensu, die door openbare vastgoedmaatschappijen (OVM) beheerd wordt, telt slechts ongeveer 38.945 eenheden, dit is 14,28% van het Brusselse huurwoningenpark. - Er zijn ook enorme verschillen tussen de gemeenten onderling. Dit cijfer is lager dan in het Vlaams gewest (19,22%) en het Waals gewest (24,50%);
  • Ongeveer 25.000 gezinnen zijn kandidaat voor een sociale woning. De wachttijden bedragen meerdere jaren eer zij een sociale woning toegewezen krijgen, soms 8 à 10 jaar voor grote gezinnen. Bijna 50% van de Brusselse bevolking voldoet aan de toegangsvoorwaarden voor sociale huisvesting (ongeveer 200.000 gezinnen). De bestaande sociale woningen (alle type woningen, dus het patrimonium van de openbare vastgoedmaatschappijen, van het Woningfonds, de gemeenten, de OCMW's en de sociaal verhuurkantoren) kunnen slechts ongeveer 47.000 gezinnen opvangen;
  • Een stijging van de privé-vastgoedmarkt, zowel koop- als huurwoningen: tussen 1998 en 2004 zijn de huurprijzen, vooral voor kleine woningen en gemeubelde woningen, gemiddeld met 25% gestegen;
  • 19% van de woningen zou niet over « klein comfort » beschikken (badkamer en binnentoilet); in bepaalde wijken bedraagt dit percentage bijna 60%. 38% van de woningen heeft geen centrale verwarming. Minder dan de helft van de woningen heeft « groot comfort » (badkamer, binnentoilet, keuken van minimum 4 m², woonkamer, …).

Ook met betrekking tot Schaarbeek kunnen we op basis van de cijfers een reflectie- en actiekader afbakenen:

  • Sinds 1977 heeft de gemeente - alleen of via externe financiering (GOMB, wijkcontracten,…)
  • 276 woningen gebouwd (of vernieuwd), terwijl er 3.240 gezinnen als kandidaat-huurder voor een sociale woning zijn ingeschreven ;
  • Meer in het bijzonder gaven de wachtlijsten voor gemeentelijke woningen in mei 2007 de volgende cijfers weer:
    o        appartementen met 1 kamer: 513 kandidaten op wachtlijst
    o        appartementen met 2 kamers: 479 kandidaten op wachtlijst
    o        appartementen met 3 kamers: 340 kandidaten op wachtlijst
    o        appartementen met 4 kamers: 91 kandidaten op wachtlijst
  • In het kader van de programma's rond de wijkcontracten (6 programma's opgestart sinds 1997 in Schaarbeek) werd slechts een dertigtal woningen gebouwd terwijl de meeste programma's bijna afgerond zijn;
  • Het gewestbudget bedraagt jaarlijks € 5 miljoen voor de aanpak van verlaten gebouwen. Schaarbeek daarentegen heeft tussen 1994 en 2003 maar 55 woningen onder handen genomen;
  • Talrijke privéwoningen die de laatste jaren in Schaarbeek gebouwd werden, zijn jammer genoeg enkel toegankelijk voor een klein handvol mensen. Bijvoorbeeld, het project rond de Dailly-kazerne waarbij de prijs per m2 meer dan € 2.500 bedraagt;
  • Slechts 72 nieuwe gemeentelijke woningen werden sinds 2001 gerenoveerd of gebouwd (informatie van de schepen van Huisvesting) en aan een betaalbare prijs verhuurd aan mensen met een middelgroot of bescheiden inkomen;
  • Schaarbeek telt 2.216 sociale woningen op haar grondgebied, terwijl er in heel het Brussels gewest 38.872 sociale woningen zijn, dus iets meer dan 5% voor méér dan 10% van de Brusselse bevolking;

Een voluntaristisch beleid

Om al deze problemen aan te pakken, werden instrumenten gecreëerd zowel op federaal, gewestelijk als gemeentelijk niveau.

De federale wet van 25 april 2007 voorziet in de verplichte vermelding van de huurprijs op elke openbare aankondiging. Deze wet geeft de gemeente de mogelijkheid om de niet-naleving ervan te bestraffen via een administratieve boete, die in haar politiereglement inzake inciviek gedrag dient te worden opgenomen.

Het gewest heeft een « Plan voor de Huisvesting » opgesteld dat mikt op 5.000 woningen waarvan 3.500 sociale woningen en 1.500 middelgrote woningen beheerd door de overheid en bestemd voor het verhuren. Om dit project te realiseren, dat volledig door de gewestelijke overheid gefinancierd wordt, wordt aan de overheid, en in het bijzonder de gemeenten en de OCMW's, gevraagd terreinen over te dragen aan de BGHM op basis van een recht van opstal van 30 jaar.

Door de regionalisering van de huisvesting heeft het gewest nu ook zijn eigen Huisvestingscode met onder andere specifieke bepalingen inzake «het openbaar beheersrecht». Hierdoor kunnen openbare vastgoedbeheerders een onbewoonbaar verklaard, verlaten of leegstaand gebouw beheren. Dit zijn woningen die door de gewestelijke inspectiedienst onbewoonbaar zijn verklaard en niet gerenoveerd of verfraaid werden. Ook woningen die onbewoonbaar zijn verklaard conform artikel 135 van de nieuwe gemeentewet en tevens leegstaande woningen, dus woningen die gedurende een periode van minstens twaalf opeenvolgende maanden niet zijn ingericht met de vereiste huisraad of waarvan het water- of elektriciteitsverbruik dat er werd vastgesteld, gedurende een periode van minstens twaalf opeenvolgende maanden, lager is dan het door de regering vastgestelde minimumverbruik.

Op gemeentelijk niveau kan een reeks instrumenten gecreëerd worden voor een actief huisvestingsbeleid. Zo is er het sociaal verhuurkantoor ASIS dat een enorme groei van geconventioneerde woningen kent. Een grondregie en een centraal loket voor huisvesting zouden zelfs gecreëerd kunnen worden. De gemeente kan ook haar fiscale bevoegdheden nuttig aanwenden om de toegang tot huisvesting te vergemakkelijken.

Rekening houdend met al deze elementen moet de gemeente Schaarbeek haar inwoners een gediversifieerd, betaalbaar en kwaliteitsvol aanbod aan woningen aanbieden. Via haar beleid is de gemeente immers een hoofdrolspeler op het vlak van de huisvesting.

Een « actieplan huisvesting »

 

De gemeenteraad, die vandaag woensdag 21 november 2007 bijeenkomt, vindt dat het gemeentebeleid belangrijkere impulsen moet geven qua lokalisering van huisvesting, kwaliteitsvolle renovatie, steun voor de bouw van nieuwe woningen, stedenbouwkundige en sociale mix, informatie voor burgers. Het gaat hier om gelijkheid, sociale rechtvaardigheid en respect voor de menselijke waardigheid.

 

Daarom stelt het gemeentebestuur een « actieplan huisvesting » op dat een reeks maatregelen omvat die hieronder worden verduidelijkt. Het college van burgemeester en schepenen wordt gevraagd om:

  • het « gewestelijk huisvestingsplan » onmiddellijk te ondersteunen door bepaalde grondreserves ter beschikking te stellen (met name Voltairelaan of Van Ooststraat) zodat daar, dankzij gewestelijke financiering, nieuwe woningen voor middelgrote inkomens gebouwd kunnen worden ;
  • de renovatie van het sociale woningenpark aan te vatten die nog niet voldoen aan de veiligheids- en gezondheidsvereisten; in het kader van het gewestelijk huisvestingsplan moet ook de bouw van nieuwe sociale woningen voorzien worden;
  • deze woningen te bouwen en te renoveren volgens de energie-efficiëntieregels: iedereen weet dat de gas- en elektriciteitsfacturen nogal wegen op het budget van gezinnen met een bescheiden inkomen. Door te investeren in energie-efficiënte projecten, zoals bijvoorbeeld passieve huizen, dalen deze facturen.
  • het gemeentelijke reglementaire kader aan te passen zodat men het openbaar beheersrecht voorzien door de Gewestelijke Huisvestingscode kan uitoefenen;
  • tegen het eerste trimester van 2008 een grondregie in te voeren die het vastgoedbeleid, in het bijzonder huisvesting, zal coördineren. Om deze regie van sterke instrumenten te voorzien, zal de gemeente alle beschikbare terreinen ter beschikking van de grondregie stellen (en zal ze stappen ondernemen ten aanzien van de OCMW's zodat ook hier hetzelfde gebeurt);
  • tegen het eerste trimester van 2008 een centraal loket voor huisvesting in het gemeentehuis te installeren zodat alle Schaarbekenaren een centraal gemeentelijk aanspreekpunt hebben;
  • de administratieve boete voor het niet vermelden van de huurprijs op een openbare aankondiging te voorzien in het ontwerp van reglement 'inciviek gedrag' dat momenteel wordt opgesteld;
  • een grotere samenhang in het gemeentelijke huisvestingsbeleid na te streven via de oprichting van een transversaal huisvestingsplatform samengesteld uit de betrokken gemeentelijke actoren (huisvesting, stedenbouw,…) en de vertegenwoordigers van eigenaars en huurders;
  • in een gemeentelijk reglement te voorzien dat in geval van vervreemding, onder bezwarende titel, van de volle eigendom of delen van bebouwde en onbebouwde onroerende goederen die haar toebehoren (of aan het OCMW), de gemeente deze gebouwen prioritair zal voorstellen aan de verschillende overheden die territoriaal bevoegd zijn in Schaarbeek;
  • stimuli te creëren voor collectieve, solidaire en originele initiatieven voor duurzame oplossingen ten gunste van economisch zwakke gezinnen zonder spaargeld;
  • de toegang tot de eigendom te bevorderen door het gemeentelijke aandeel van de OV te beperken voor gezinnen die voldoen aan de toegangsvoorwaarden voor het Woningfonds en die een eerste onroerend goed in de gemeente verwerven en zich ertoe verbinden om het gedurende 10 jaar te betrekken.

Het college van burgemeester en schepenen zal jaarlijks verslag uitbrengen over de uitvoering van dit actieplan.