Zaterdag 25 maart opende ik als schepen van leefmilieu het nieuwe bewegwijzerde wandelpad van Natuurpunt, het ‘Eikenpad’.

Een achttal jaar geleden verwierf Natuurpunt uit de nalatenschap van de familie Carlier niet minder dan 360 ha natuur.  Voor het Grenspark De Kalmthoutse Heide – De Zoom betekende dat toen in één klap een gebiedsuitbreiding met meer dan 10 %.   

Intussen zat men duidelijk niet stil. Voor het ganse gebied werd een beheerplan opgesteld en er wordt sindsdien hard gewerkt aan natuurbehoud en –herstel.  Met meevallers, zoals Europese steun, maar anderzijds ook met tegenvallers zoals de brand van april 2011 die de klok op het vlak van herstel van de heidevegetatie jammer genoeg enkele jaren terugdraaide.

Natuurpunt doet hier, maar ook elders heel wat van dat beheerwerk.  Zowel met professionelen, maar meestal met heel wat vrijwilligers. En dat is hier niet anders. Integendeel.  Regelmatig komen ze samen aan het boshuisje om op en rond het Stappersven te plaggen, te snoeien, exoten te verwijderen, ….

In het Grenspark wordt er de laatste jaren intens gewerkt. Zowel grotere, maar ook kleinere werken op het vlak van natuurbehoud of –herstel of om te voorkomen dat sommige zeldzamere soorten jammer genoeg voorgoed zouden verdwijnen.

Zo werden dit voorjaar de oude Amerikaanse eiken aan de prachtige publiek toegankelijke Eikendreef, die dwars door het gebied van noord naar zuid loopt, gesnoeid.

Tussen het natuurgebied het Stappersven-De Nol en de Groote Meer werd ook een pompstation met grote waterleiding aangelegd om er verdroging van een lob van het grote ven ‘de Groote Meer’ net over de Nederlandse grens tegen te gaan en er de waterkwaliteit te verbeteren. Dit om het verdwijnen van het zeldzame oeverkruid tegen te gaan. Ongeveer 200.000 m³ water van het Stappersven wordt zo in het voorjaar overgepompt naar de Groote Meer. 

Met het Helvex-Life-project, een project met Europese middelen, worden dan weer de grote middelen ingezet voor het herstel van de landduinen, vennen, droge en natte heide.  Maar ook  het herstellen van natte corridors zodat dieren- en plantensoorten zich terug vlot kunnen verplaatsen.   Het kappen van heel wat dennen die destijds op deze arme zandgronden werden geplant voor  houtwinning was hiervoor nodig.  Voor sommigen liggen deze werken moeilijk en zijn ze onbegrijpelijk, getuige het vandalisme aan infoborden.  Maar ze zijn nu eenmaal écht noodzakelijk om aan natuurherstel van dit prachtige heidelandschap te kunnen doen.  Bovendien, wordt de habitat voor de zeldzame vlinder ‘het groentje’ en de gladde slang hersteld en geeft de open ruimte ook de nachtzwaluw ongetwijfeld terug kansen.  

Het was voor mij een bijzondere ervaring om dit nieuwe wandelpad officieel mee te mogen inhuldigen. 

Ten eerste omdat  het me de mogelijkheid bood de medewerkers van Natuurpunt, een vereniging met vele bekwame medewerkers -zowel professioneel maar vooral ook met talloze vrijwilligers en sympathisanten- te danken voor het vele werk en de gewaardeerde inspanningen die ze levert voor de bescherming van ons landschap.  Voor hun bijdrage aan de kwaliteit van ons leefmilieu, maar ook voor hun niet aflatende inzet om mensen bewust te maken van het belang van biodiversiteit en natuurbehoud.  Door draagvlak én respect te creëren voor de natuur en ook…. om ons politici wakker te houden.

Maar ook er was meer…

We leven in een jachtige samenleving, waarbij velen zijn op zoek naar stilte, rust en ruimte.  Momenten van onthaasting zijn zeldzaam en daarom ook wat gezondheid betreft zo noodzakelijk.  We leven hier –gelukkig nog- in een mooie streek met veel natuur en groen die we moeten koesteren. En daarin vormt ook trage mobiliteit, wandel- en fietsverbindingen ongetwijfeld een onmisbare schakel.

De voorbije jaren werden verschillende Trage Wegen in onze gemeente benoemd en kregen ze naambordjes.  Dat zorgt ervoor dat ze ook in de toekomst niet zomaar verdwijnen.  Daarmee wil ik ook de komende jaren verder gaan .  Momenteel worden trouwens buurtweg 8 en het Beylepad opgemeten en uitgepaald.

Wandelpaden, ook bewegwijzerde zoals het Eikepad, zijn voor een gemeente niet alleen toeristisch-recreatief, maar ook op het vlak van natuurbeleving en gezondheid belangrijk.

Maar een bijzondere reden waarom ik verheugd was dit pad mee te mogen openen is de speciale band die ik heb met initiatiefnemer René Peeters.  ‘Meester Peeters’ was in het middelbaar m’n leraar wiskunde, maar was en is zoveel meer.  René bracht toen reeds (en dan heb ik het over de jaren ’70 van de vorige eeuw) z’n leerlingen milieubewustzijn en respect voor de natuur bij. Als ik nu in het kader van onze gemeentelijke bomenteller allerhande aanplantingen laat doen langs gemeentewegen en in het open landschap, dan is dat voor een groot deel dank zij het respect en het milieubewustzijn dat René ons bijbracht.  Als een van de eersten organiseerde hij met de lagere school van Erasmus –toen de Rijksschool- acties ‘Plant een boom’.

Bij het verwerven van de Boterbergen zal René ongetwijfeld ook tevreden geweest zijn omdat dan het waterpeil in het Stappersven meer te regelen was.  Wat velen waarschijnlijk niet weten is dat René zowel het Stappersven als van de Maatjes over de jaren heen ongelooflijk veel informatie moet hebben verzameld.  Toen ik bij hem in de klas zat, ging hij al bijna dagelijks op verschillende peilpunten de waterstanden opnemen en hield hij deze nauwgezet bij op stafkaarten.  Met de jaren zal dit op het vlak van hydrologisch onderzoek zonder meer een bron van bruikbare informatie geweest zijn voor dit en andere natuurgebieden in onze regio.

Wie op zoek is naar stilte, rust en ruimte kan hier terecht  

Wat is er mooier, rustgevender en aangenamer dan enkele uurtjes wandelen, vogels kijken, genieten van de natuur of gewoon uitwaaien op de Kalmthoutse Heide.  Vorig jaar werd het Grenspark terecht erkend als een driesterren stiltegebied.  Eén van de weinige. We beseffen als buurtbewoners vaak te weinig hoe prachtig, kostbaar, maar tegelijk ook hoe kwetsbaar de natuur in onze achtertuin hier wel niet is.

Door in overleg en met wederzijds respect met andere gebruikers en door met de verschillende overheden een juiste combinatie en balans te vinden tussen natuurontwikkeling & ecologie enerzijds en recreatie & toegankelijkheid anderzijds wordt hier in het Grenspark gewerkt aan het instandhouden en herstellen van dit zo noodzakelijke en prachtige stukje natuur en de vele planten en dieren die er leven. En dat is voor een heel groot deel ook de verdienste van vele vrijwilligers, waaronder deze van Natuurpunt.

Het domein de Boterbergen was decennia lang ontoegankelijk voor het grote publiek.  In 2010 opende Natuurpunt een eerste wandelpad, het Bosbespad.   Zaterdag wandelden we onder deskundige toelichting van René met een 45-tal natuurliefhebbers het Eikenpad in.  Een bewegwijzerd pad van 6,5 km doorheen de Boterbergen dat ook verbinding geeft met het Bosbespad. 

Ik ben ervan overtuigd dat velen –met respect voor de natuur- de komende jaren kennis zullen maken met en genieten van dit uitzonderlijk mooie stukje natuur.

Helmut Jaspers, schepen van leefmilieu