Na vlotte, maar toch behoorlijk slopende regeringsonderhandelingen heeft sp.a-voorzitster Caroline Gennez nu de loodzware verantwoordelijkheid om drie Vlaamse ministers aan te duiden. Eén zekerheid: ze blijft de partij leiden en wordt dus zelf zeker geen minister. 'Dan moet ik toch al één socialist minder teleurstellen.'

Met het risico haar zwaar te beledigen: Gennez had er al frisser uitgezien toen ze donderdagavond met haar coalitiepartners het nieuwe Vlaamse regeerakkoord voorstelde. De laatste onderhandelingsloodjes wogen erg zwaar, pas 's nachts zat iedereen finaal op één lijn. En de hele tijd zat ze onvermijdelijk met Het Probleem-Vandenbroucke in het achterhoofd.

De vraag van één miljoen: staat Vandenbroucke ter discussie als minister?

"Iederéén staat ter discussie. Niemand in de partij heeft het eeuwigdurende recht op een ministerpost. Ik heb me de laatste maanden uitstekend geamuseerd, maar de laatste twee dagen is het beduidend minder. Als voorzitter moet je hoe dan ook mensen teleurstellen. Er zijn altijd meer kandidaten dan er ministerposten zijn. Ik moet die keuze nu in eer en geweten maken, en op zulke momenten ben je als voorzitter heel erg eenzaam. Een minister moet inhoudelijk heel sterk zijn en er tweehonderd procent voor gaan. Maar hij moet er zich ook voortdurend van bewust zijn dat hij deel uitmaakt van een partij."

Dat profiel lijkt haaks te staan op dat van Vandenbroucke.

"(lacht) U gaat mij toch niets ontlokken over onze ministerkeuze. Laat het ons liever over het regeerakkoord hebben."

U vraagt, wij draaien. Is Peeters II nu een rechtse of een linkse regering?

"Als we het regeerakkoord uitvoeren, is Peeters II een centrumlinkse regering. Zonder de minste twijfel. Het Durfplan waar we mee naar de verkiezingen zijn getrokken, is zo goed als volledig opgenomen in het regeerakkoord: investeringen in scholen, rust- en ziekenhuizen, in de werkzekerheid van de gewone mensen, in de sociale bescherming van de zwakste groepen uit de samenleving."

Veel van jullie stokpaardjes, zoals de schooltoeslag en de rusthuisfactuur, komen pas helemaal op het einde van de legislatuur aan bod. Geen schrik dat die prioriteiten toch nog sneuvelen als de economie blijft slabakken?

"Dat zou doodzonde zijn. Maar we wachten niet tot de laatste jaren van de legislatuur om onze prioriteiten te realiseren. Al in 2010 komen er injecties in kinderopvang, pakken we de wachtlijsten voor gehandicapten aan, organiseren we een werkgelegenheidsconferentie. Allemaal socialistische stokpaardjes. Het beeld dat Peeters II louter een besparingsregering wordt, een 'broeksriemregering', klopt niet. Zelfs in de allermoeilijkste jaren blijven we investeren. Eerst heel voorzichtig, maar elk jaar forser en forser."

De Vlaamse regering gaat stevig snoeien in de werkingskosten van de overheid. Dat lag in het verleden bijzonder moeilijk voor sp.a.

"We zijn niet te beroerd om toe te geven dat de Vlaamse overheid het soms wat te breed kon laten hangen. Waar ze dienstig is voor de mensen, mogen we in geen geval snijden. We gaan niet besparen op beschutte werkplaatsen, op kinderopvang, op gehandicaptenzorg, op omkadering in het onderwijs. Sp.a heeft zich met hand en tand verzet tegen lineaire besparingen. Je kunt niet met de botte bijl overal evenveel hakken. Maar daar waar de overheid vooral met zichzelf bezig is, moeten we wel de tering naar de nering zetten. Altijd op een verantwoorde manier, maar wel heel nauwkeurig kijken waar het met wat minder kan. Of met veel minder."

Besparingen zorgen onvermijdelijk voor commotie, zegt minister-president Kris Peeters.

"Mensen zijn geen idioten, ze weten dat het economisch moeilijk gaat. Ze voelen de crisis zelf, vervangen zelf hun vakantie in het buitenland door een vakantie in eigen land. Ik ben ervan overtuigd dat ze er ook begrip voor hebben als een regering eerlijk toegeeft dat het een paar jaar niet makkelijk zal zijn. Maar nogmaals, we tonen de mensen ook dat we voor hen blijven opkomen. Als we fors besparen, is dat ook om opnieuw te kunnen investeren."

Deze coalitie is het resultaat van een merkwaardig bondgenootschap tussen sp.a en N-VA. Ideologisch lijken jullie werkelijk mijlenver van elkaar te staan.

"Dat lijkt niet alleen zo, dat is zo. Ideologisch staan we heel erg ver van de N-VA, ook van CD&V trouwens. Je zit nu eenmaal nooit met alleen maar gelijkgestemde zielen in een regering. Maar we hebben toch maar bewezen dat je ook als enige progressieve partij in een regering heel wat kunt binnenhalen."

U hebt N-VA-kopman Bart De Wever wel heel erg snel gevonden aan de onderhandelingstafel.

"Onze generatie heeft de laatste jaren van de toppolitiek geproefd op een moment dat de stiel in een bijzonder slecht daglicht stond. Politici vlogen elkaar voortdurend in de haren, staken elkaar voortdurend messen in de rug, kochten op het absolute dieptepunt zelfs mandatarissen van de concurrenten over. De antipolitiek overheerste de Wetstraat, de sfeer was ronduit rot. Ik heb altijd gezegd dat als ik ooit de kans zou krijgen om een regering te onderhandelen, ik het helemaal anders zou aanpakken. Hard en principieel, maar wel correct. En zeker niet onderhandelen met als enige doel de boel te laten ontploffen. Ik denk dat De Wever de voorbije weken op dezelfde lijn zat, vanuit dezelfde bekommernis onderhandelde."

Vlaanderen zou de federale regering eens even laten zien hoe het moet?

"Dat is overdreven, maar iedereen rond de tafel had wel duidelijk de ambitie om los te breken uit het catenaccio. Politiek is een botsing van ideeën, maar je moet ergens wel een gemene deler vinden. Die hebben we gevonden met CD&V en N-VA."

De Vlaamse bevoegdheden 'maximaal en assertief' invullen, nog net tegen de grenzen van de grondwet aanschurkend: dat is toch niet meteen de communautaire visie die sp.a hanteert?

"Onze bevoegdheden assertief invullen, daar staan wij volledig achter. Dat wil toch elke overheid. In Mechelen vul ik mijn bevoegdheden als schepen ook assertief en maximaal in, het zou maar erg zijn als ik dat niet zou doen. De federale regering mag haar bevoegdheden ook maximaal benutten. Maar ze doet dat niet. De aanvulling op de kinderbijslag, de Vlaamse zorgverzekering,... dat zijn allemaal maatregelen die de federale regering met haar bevoegdheden veel makkelijker zou kunnen nemen dan de Vlaamse regering. Er komt alleen niets van in huis. Dus móéten we het in Vlaanderen wel zelf doen. Sp.a steunt die politiek, zolang we andere overheden er geen pijn mee doen."

Het zogenaamde kindkrediet bovenop de kinderbijslag heeft de Franstalige partijen wél pijn gedaan. Ze reageerden furieus. Het regeerakkoord was nog niet van de drukpersen gerold, of daar was het eerste Vlaams-Waalse relletje al.

"We geven gezinnen nu een premie voor elk kind, en nog een bijkomende toeslag als dat kind naar de kleuterschool gaat. Dat is sociaal beleid van het zuiverste soort. Het zal mij eerlijk gezegd worst wezen dat mensen die daar geen last van hebben er boos om zijn. Dit waren Vlaamse regeringsonderhandelingen, wij kunnen alleen maar maatregelen onderhandelen die zich tot Vlaanderen beperken. Niets houdt de federale overheid of andere overheden tegen om ook een aanvulling op de kinderbijslag te betalen."

In de meerderheid op Vlaams niveau, in de oppositie op federaal niveau: vreest u die spreidstand?

"Natuurlijk is het eenvoudiger om overal in de oppositie of overal in de meerderheid te zitten. Maar we zagen ons in de federale regering niets bijdragen tot het algemeen belang, in de Vlaamse regering wel. Daarom zijn we meteen gretig mee aan boord gekropen. We gaan ons niet laten remmen door die spreidstand: als het mis loopt in de federale regering, zullen we dat even sterk blijven aanklagen."

U bent vorige week door de oude sp.a-krokodillen bevestigd als enige, soevereine leider. Helpt dat nu om iedereen in het gareel te houden?

"(lacht) Die bijeenkomst heeft mythische proporties gekregen. Het wordt voorgesteld alsof ze me daar plechtig op het schild hebben gehesen. Voor alle duidelijkheid: dat hebben ze níét gedaan. Wat is er op toen wél gebeurd? Een groep iets oudere partijkopstukken, die de laatste jaren zelf niet de beste verstandhouding hadden, hadden al een hele tijd geleden afgesproken om samen te komen. Ze hebben mij ook uitgenodigd. Een week voor die bijeenkomst is Karel Van Miert gestorven en dat heeft iedereen diep geraakt. Maar de mensen die het dichtst bij Karel stonden, zoals Freddy Willockx, hamerden erop dat de bijeenkomst in Deinze moest doorgaan. We zaten op dat moment in volle regeringsonderhandelingen. Ik heb vastgesteld dat alle aanwezigen verbazend positief waren over de manier waarop ik de zaken na de verkiezingen heb afgehandeld. That's it."