Niemand zet zijn kind op een wankele boot tenzij de zee veiliger is dan het land. Die uitspraak achtervolgt mij nu al maanden. De realiteit ervan kwam zo hard binnen: ja, mensen migreren, al sinds mensenheugenis. Maar meestal doen ze dat noodgedwongen, op de vlucht voor oorlog, honger of droogte. Op zoek naar een beter leven.

Mensen migreren en zolang onze wereld gebukt gaat onder schrijnende ongelijkheid, klimaatopwarming of conflict zullen dat blijven doen. Grote vraag is natuurlijk hoe wij daar, hier in Europa, mee omgaan.

Wat we de voorbije maanden en jaren gezien hebben, op de Griekse eilanden, in de Middellandse zee, kan niet het antwoord zijn. Niemand blijft onberoerd bij de hartverscheurende beelden van huilende kinderen achter een hek en aangespoelde lichamen op de stranden van Griekenland of Italië.

Europa was niet voorbereid op zoveel vluchtelingen. De controle was volledig zoek en daarmee ook snel de solidariteit. Met de vluchtelingen en tussen de Europese lidstaten. Veel landen gingen soloslim spelen. Er werden letterlijk hekken gebouwd. Maar de grenzen radicaal sluiten is geen oplossing op lange termijn. Mensen zullen, steeds wanhopiger, manieren blijven zoeken om toch binnen te komen. En door ons zo radicaal af te sluiten verliezen we partners om de oorzaken van migratie aan te pakken, iets wat we sowieso moeten als voorwaarde voor elk duurzaam migratiebeleid.

Dus zonder plan aan de linkerzijde is Orban de énige met een plan. Dan gaan de Europese binnengrenzen dicht. Dan zijn er pushbacks. Dan gaat Europa ook grenswachten ín Afrika inzetten om vluchtelingen tegen te houden.

Dat is niet het Europa waar wij voor kiezen. Vandaag presenteren wij ons ambitieuze plan hoe het anders kan, leggen wij hier samen de krijtlijnen vast van een nieuw, van een ander asiel- en migratiebeleid. Een beleid dat de overheid opnieuw in staat moet stellen om de zaak opnieuw onder controle te krijgen én dat de belofte van een beter leven kan inlossen. Een gecontroleerd én menselijk beleid, waarbij de Europese Unie zélf en vooral samen migratie organiseert.

Canada bewijst dat zo’n beleid mogelijk is: asiel wordt er vooral via een luchtbrug georganiseerd en het land voert daarnaast een strict economisch migratiebeleid.

We hebben ons dus laten inspireren door de Canadese aanpak, al zijn er natuurlijk belangrije verschillen om rekening mee te houden.

Canada ligt tussen twee oceanen terwijl mensen hier letterlijk met opblaasbootjes de Middellandse zee oversteken en daar vaak, veel te vaak het leven bij verliezen.

Daarom zijn we vertrokken van idee dat we een beleid willen voeren dat mensen wil overtuigen dat het niet nodig is, nog zin heeft, om de gevaarlijke oversteek te wagen. Zo vermijden we verdrinkingsdoden en ontmoedigen we mensensmokkelaars. We geven een alternatief dat veiliger is dankzij een trapsgewijze aanpak

Dat betekent allereerst een veilige en menswaardige opvang in eigen regio. De EU moet technische, financiele en logistieke steun bieden aan landen en organisaties die het merendeel van de vluchtelingen ontvangen zodat die daar in veiligheid kunnen leven en stillaan hun leven terug opbouwen.

Voor wie in aanmerking komt voor hervestiging neemt de EU haar verantwoordelijkheid en organiseert zelf een veilige overtocht. Daar moet de EU echt een morele voortrekkersrol opnemen, in samenwerking met UNHCR, en aantonen dat het perfect mogelijk is groepen vluchtelinge een plaats te geven in onze samenleving. Eens aangekomen worden vluchtelingen aan een specifiek EU land toegewezen volgens een verplicht spreidingsplan; landen die niet meedoen worden gesanctioneerd door inhouding van middelen uit de Europese structuurfondsen. Ook burgers kunnen trouwens hervestiging aanvragen.

Wie toch de oversteek waagt krijgt snel duidelijkheid. De huidige asielcrisis  heeft aangetoond dat wanneer asielaanvragen pieken, lidstaten niet kunnen volgen. Zeker landen die grenzen aan de Middellandse zee. We pleiten daarom voor een volwaardig Europees migratie- en asielagentschap, met eigen budget en personeel dat moet instaan voor zowel een snelle en kwaliteitsvolle afhandeling van de asielaanvragen als voor de opvang van asielzoekers zo lang het onderzoek loopt. Op Europees grondgebied, gecontroleerd door een Europese mensenrechtencommissaris. De Dublinregels gaan ook op de schop; eenmaal erkend door het EU agentschap aan de buitengrenzen worden vluchtelingen toegewezen aan een lidstaat volgens een verplicht spreidingsplan, net zoals bij hervestiging.

Bij weigering volgt terugkeer. Een duidelijk terugkeerbeleid is het sluitstuk van elk geloofwaardig asiel- en migratiebeleid. Mensen zullen enkel aanvaarden dat het geen zin heeft om op eigen houtje te komen als ze daadwerkelijk worden teruggestuurd als ze niet in aanmerking komen voor één van bestaande migratiekanalen.

En dat brengt me bij het laatste stuk van ons voorstel. We stellen namelijk vast dat veel mensen oneigenlijk gebruik maken van de asielprocedures omdat ze geen alternatief zien. Mensen die niet voor bescherming in aanmerking komen maar die vertrekken simpelweg op zoek naar een beter leven.

Daarom breken we in onze tekst een lans voor economische migratie, in functie van de noden op onze arbeidsmarkt. Zo brengen we evenwicht in ons beleid en worden migratiekanalen gebruikt waarvoor ze zijn bedoeld. Het is natuurlijk niet de bedoeling huidige werknemers te vervangen of lonen te verminderen, maar om mensen aan te trekken om extra werk te doen waar er te weinig volk is. De Europese commissie wijst er al jaren op dat de vergrijzing de economisch slagkracht van de EU en de toekomst van ons sociaal model ondermijnt. Geen sociale dumping, wel sociale versterking.

Ook hier laten we ons inspireren door Canada, in die zin dat we ook hier werk willen maken van een eenvoudig, duidelijk en gecontroleerd economisch migratiebeleid op basis van objectieve criteria.

Toen ik vijf jaar geleden een doctoraat schreef over Europees migratiebeleid heb ik veel nagedacht over hoe een rechtvaardig en realistisch migratiebeleid er zou kunnen uitzien. Sinds de asielcrisis is die vraag acuter dan ooit. Hoog tijd dat wij een links antwoord bieden, we hebben nood aan een links verhaal rond asiel en migratie. Laten we dat vandaag samen schrijven.