Als N-VA’er van het eerste uur kon Geert Bourgeois 11 juli niet laten passeren zonder een Vlaamse krachttoer. Terwijl geen Vlaamse minister-president ooit eerder over zoveel bevoegdheden en budgetten beschikte om Vlaanderen naar zijn visie te modelleren, vindt hij de tijd rijp voor een volgend rondje staatshervorming.

Brussel loopt vast in zijn oneindige structuren.

De reacties waren voorspelbaar. Koele minnaars aan Vlaamse kant, negatieve reacties aan Franstalige. Jammer dat Bourgeois uit een zuiver Vlaamse reflex een unieke kans liet liggen om Brussel écht te omarmen. Meer dan ooit heeft onze hoofdstad een politieke revolutie nodig.

Het momentum is er, me dunkt. Als jonge politica en lid van de Brusselse onderzoekscommissie naar het gesjoemel bij de daklozenorganisatie Samusocial doet het pijn om te zien hoe oude politieke cultuur en old boys-netwerken domineren en het vertrouwen kapotmaken. Dat stinkend potje tot op de bodem uitmesten zal niet volstaan om dat vertrouwen te herstellen. Net zomin als de uitroeiing met wortel en tak van de Brusselse verrijkings- en vriendjespolitiek. Daar is veel meer voor nodig.

Brussel loopt vast op zijn oneindige structuren. Ja, ook hier bouwen we scholen en leggen we fietspaden aan of rollen we als eerste regio praktijktesten uit om discriminatie op de arbeidsmarkt tegen te gaan. Maar niemand kan om een vaststelling heen: in elk dossier gaat ontzettend veel tijd en energie verloren aan de complexe verhoudingen tussen de gemeenten en het gewest, tussen de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie (GGC) en de Vlaamse en/of Franse Gemeenschap, en vaak zelfs tussen allemaal tegelijk.

Gehakketak

Eén stad, één visie. Pascal Smet (sp.a) verwoordde het tien jaar geleden al. Intussen zijn alle Vlaamse partijen het daarmee eens. Waarom gebeurt in de praktijk dan net het omgekeerde? Toen de zesde staatshervorming in de steigers stond, verzandde elke roep om Brusselse transparantie of vereenvoudiging in communautair gehakketak.

Telkens was de machtsbalans hét struikelblok. Moest die bij de gemeenten liggen, waar de Franstaligen de plak zwaaien? Bij het gewest, waar de Nederlandstaligen een gegarandeerde vertegenwoordiging hebben? Of bij de GGC, waar elke taalgroep kan blokkeren? Uiteindelijk werd niets beslist en werd Brussel weer netjes in de kast gestopt. Vandaag zien we daar de gevolgen van.

En als het van de N-VA afhangt, wordt het morgen allemaal nog veel gecompliceerder. En ongelijker. Zo pleit Bourgeois ervoor om Vlaanderen helemaal bevoegd te maken voor gezondheidszorg. Daarbij haalt hij de Vlaamse Sociale Bescherming (VSB) aan als een goede praktijk.

Zorgverzekering

De VSB is een solidaire zorgverzekering die extra zorg en ondersteuning biedt aan wie het nodig heeft. Aansluiten kost 50 euro en is verplicht in Vlaanderen, maar optioneel in Brussel. In de praktijk heeft dat tot gevolg dat enkel de Brusselaars mét VSB het zich kunnen veroorloven naar een Vlaams rusthuis te gaan of Vlaamse gezinszorg te krijgen.

De VSB is een voorafname op de Brusselkeuze die de N-VA voor ogen heeft. Brusselaars moeten zich bekennen tot de Vlaamse Gemeenschap. Pas dan hebben ze toegang tot Vlaamse zorginstellingen of hebben ze recht op Vlaamse premies. Met andere woorden: Brusselaars die kiezen voor het Vlaamse systeem zullen méér sociale rechten hebben dan hun stadsgenoten. Zo stevenen we in Brussel af op een zorg met twee snelheden, op een stad waarin goed geïnformeerde en bemiddelde Brusselaars beter af zijn dan hun minder gefortuneerde buren.

De N-VA wil Brusselaars dwingen te kiezen. Wij willen geen Brusselkeuze, maar een keuze voor Brussel. Opnieuw om de tafel zitten is de enige optie. Om eindelijk te komen tot een stadsregio die zelf de regie in handen krijgt over bevoegdheden die de gemeenschappen nu naast elkaar uitvoeren. En waar nodig die bevoegdheden overneemt, zodat alle Brusselaars gelijk zijn.

Dus ja, het is tijd voor een volgende staatshervorming: een Brusselse stadshervorming. Een hervorming waarbij de belangen van onze hoofdstad en al haar inwoners, zonder onderscheid, centraal staan.

Opinie Hannelore Goeman (De Tijd - 14/07)