In de commissie Media van het Vlaams Parlement bogen we ons op donderdag 11 mei uitgebreid over het Vlaamse audiovisueel beleid, naar aanleiding van een doorlichting uitgevoerd door Econopolis van de efficiëntie en effectiviteit van de bestaande steunmiddellen voor de audiovisuele sector in Vlaanderen. De verschuivingen in ons medialandschap - denk maar aan het gewijzigd kijkgedrag waardoor commerciële omroepen hun inkomsten uit reclame zien dalen - vragen enerzijds bijkomende investeringen in de productie van Vlaamse televisieprogramma's (en dus meer middelen voor het Mediafonds), maar bieden tegelijkertijd nieuwe kansen. 

De hele hoorzitting en discussie valt hier te herbekijken. Een aantal van de discussiepunten kwamen tevens aan bod in de pers. 

Zo uit ik in De Standaard mijn bezorgdheid over de afbrokkeling van de Chinese muur  tussen distributeur Telenet en zenders Vier/Vijf: concurrentiegevoelige informatie mag niet vrij tussen de twee bedrijven circuleren - dat was een voorwaarde voor de overname van De Vijver (die zenders Vier en Vijf in handen heeft) door Liberty Global (het moederbedrijf van Telenet) - maar de aankoop van de voetbalrechten en de manier waarop het uitzendschema van Twin Peaks werd aangekondigd, doen vermoeden dat de muur tussen beide mediabedrijven aan het afbrokkelen is.  

Zowel De Morgen als Focus Knack berichtten over het veranderend kijkgedrag: de toename van uitgesteld kijken zorgt voor dalende inkomsten op de tv-markt, wat zeker de commerciële omroepen zorgen baart. Daartegenover staat dat investeren in Vlaamse fictie veel duurder uitvalt dan de aankoop van buitenlandse programma's.  

Een van de ideeën is mensen opnieuw verplicht naar reclamespotjes te laten kijken, maar dan bestaat het risico dat mensen hun tv-abonnement opzeggen, zegt professor Tim Raats in De Morgen. Klopt, vindt Katia Segers, die voor SP.A in de mediacommissie van het Vlaams Parlement zit. 'We kunnen de kijker dat comfort niet meer afpakken. Dat zou tot aversie leiden. Het vervangen van lange reclameblokken door single spots van 30 seconden lijkt me een veel aantrekkelijker idee.'

Minister Gatz beloofde in de plenaire vergadering van 22 maart om verse middelen te zoeken om het Mediafonds te vergroten. Er was - in de pers - zelfs sprake van een bijkomende investering van 3 miljoen euro, maar daar vinden we in de begrotingsaanpassing 2017 die nu op tafel ligt niks van terug. Het lijkt alvast voor de hand liggend dat streamingdiensten als Netflix - in navolging van de distributeurs - ook onderworpen worden aan de investeringsplicht (Telenet en Proximus moeten jaarlijks 1,3 euro per abonnee investeren in Vlaamse fictie, ofwel door zelf reeksen te financieren of door dat geld door te storten aan het Mediafonds), maar ik hoop dat we dit in de commissie binnen een breder plaatje kunnen bekijken.

Het is dringend tijd dat we nadenken over hoe we dergelijke over-the-top spelers kunnen incorporeren in ons huidige mediabeleid. Een speler als Netflix wint steeds aan belang in ons tv-landschap, maar hoeft zich niet aan de spelregels te houden: ze hebben geen investeringsplicht, kunnen de regels rond product placement moeiteloos omzeilen en geven niet thuis wanneer ze gewezen worden op de bestaande mediarichtlijnen. Denk maar aan de weigering om een verwijziging naar de zelfmoordlijn toe te voegen aan hun hitserie "13 Reasons Why". Daartegenover moet dan wel staan dat streamingdiensten ook toegang krijgen tot de bestaande financieringsmechanismen en betrokken worden bij het uittekenen van een technologieneutrale Kijkwijzer. 

Ik zal daarom de Commissie Media verzoeken om zich in het najaar in een hoorzitting te buigen over het ontwikkelen van een integrale visie om streamingdiensten te incorporeren in ons mediabeleid, in het ruimere kader van de aanpassingen die momenteel op stapel staan gezien de Europese Audiovisuele Mediarichtlijn (AVMS).

Voorts blijft de vraag: waarom wordt het overschot van de VRT aan commerciële inkomsten (het zogenaamde ‘excedent’) niet verder aangewend om het Mediafonds en de bredere audiovisuele sector te ondersteunen? Voor 2016 zou maar liefst 5,5 miljoen euro uit dat excedent nog beschikbaar zijn (een eerste miljoen werd conform de beheersovereenkomst al doorgestort naar het Mediafonds). Tijdens de begrotingsbesprekingen in het Vlaams Parlement op 18 mei ga ik Minister Gatz nogmaals oproepen om deze middelen, opgehaald binnen de mediasector, terug naar de mediasector te laten vloeien.