De treinramp in Wetteren blijft voor beroering zorgen. Nog niet alle geëvacueerde inwoners zijn naar hun huizen mogen terugkeren. Ondertussen raakte ook bekend dat 1.700 afgenomen bloedstalen van Wetteraars die in de nabijheid van de plek van de ramp wonen, nog niet werden onderzocht. De inwoners van Wetteren zijn ongerust. Karin Temmerman bevroeg daarom de minister van Volksgezondheid tijdens het vragenuurtje in de Kamer.

Mevrouw de minister, de inwoners van Wetteren zijn zeer ongerust; ze zijn ongerust over de verdere afloop van het ongeval; zij zijn ongerust over de milieuafwikkeling, die er toch zal zijn met de milieuschade die de omgeving heeft opgelopen; ze zijn vooral ongerust over de gevolgen voor de eigen gezondheid van het ongeval.

Wat doen mensen die ongerust zijn over hun gezondheid? Zij gaan naar de dokter en laten bloed- en urinestalen nemen om na te gaan of er iets mis is. Gisteren kregen we dan de alarmerende berichten in de kranten dat heel wat van de 1 700 genomen stalen nog niet werden onderzocht; ze liggen ingevroren in verschillende ziekenhuizen, onder andere het UZ in Gent.

Daarbij kregen we ’s namiddags het bericht dat het parket de stalen in beslag zou nemen, opdat ze niet zouden verdwijnen en zeker te behouden voor verder onderzoek indien dat later noodzakelijk blijkt. Natuurlijk stellen dergelijke toestanden de betrokkenen niet gerust over de afloop. Daarbij komt dat de artsen zelf tegenstrijdige berichten krijgen en geen bloedstalen meer zullen afnemen, omdat ze niet zeker weten of ze nog zullen worden onderzocht.

Mevrouw de minister, dat is onaanvaardbaar. Het gaat over de gezondheid van mensen en we moeten hen kunnen geruststellen.

Kunt u bevestigen dat de stalen allemaal zullen worden onderzocht, zij het over afzienbare tijd wanneer de hoge raad beslist heeft op welke manier dat moet gebeuren?

Kunt u ook timing geven wanneer de hoge raad zal beslist hebben op welke manier het onderzoek van de bloedstalen zal verlopen?

Antwoord Minister Laurette Onkelinx:

 In het beheer van dat soort rampen zijn er twee fasen: ten eerste, de fase van het acute crisisbeheer, en, ten tweede, de fase waarin men de gevolgen op lange termijn evalueert via een epidemiologische studie.

In de eerste fase hebben de reddingswerkers onder de verantwoordelijkheid van de gouverneur de crisis beheerd. Daarbij werden bloedstalen afgenomen bij personen die naar de vooruitgeschoven medische post kwamen. In een rondzendbrief van 7 mei aan de huisartsen, werd aanbevolen bijkomende bloedafnames te doen bij de inwoners van de rode zones en van de reddingswerkers, met of zonder symptomen. In het totaal gaat het om ongeveer 400 personen. Er was geen sprake van dat mijn diensten die stalen zouden gebruiken in de tweede fase, die van de evaluatie van de gevolgen op lange termijn.

Ik weet dat er nog meer stalen afgenomen zijn, die buiten de aanbevelingen van mijn diensten vielen, maar dat gebeurde zeker met goede bedoelingen. Die stalen kunnen wel gebruikt worden voor een klassieke analyse, maar zij kunnen volgens de jongste aanbevelingen van het Wetenschappelijk Instituut van Volksgezondheid of WIV niet gebruikt worden voor de epidemiologische studie.

De epidemiologische studie moet worden uitgevoerd volgens het protocol dat de afgelopen dagen werd ontwikkeld door het WIV, in samenwerking met mijn kabinet, de FOD Volksgezondheid, met de goedkeuring van de gouverneur en de plaatselijke huisartsenkring. De studie zal de volgende weken van start gaan.

Hiervoor is een meting van de blootstelling nodig. De meting moet snel na de blootstelling plaatsvinden. Hiervoor is de afname van een bloedstaal nodig, alsook een urinestaal om de meting bij rokers te kunnen corrigeren.

Voor de tweede fase zijn de blootstellingsbloedstalen enkel bruikbaar als zij in precieze omstandigheden worden afgenomen. Een voorwaarde voor een betrouwbaar resultaat is bijvoorbeeld dat de bloedstalen binnen de 24 uur na de afname een speciale behandeling ondergaan en dat er grote hoeveelheden bloedstalen ter beschikking zijn van de analyse.

Dat is niet gebeurd met de stalen die onmiddellijk na het ongeval afgenomen werden.

Het parket Dendermonde heeft bezwarend beslag gelegd op alle stalen. Het beslag verhindert geenszins eventuele bijkomende analyses van de FOD Volksgezondheid. Uiteraard komt het niet aan mij toe om me uit te spreken over een gerechtelijke beslissing.

Repliek Karin Temmerman

Mevrouw de minister, ik zou toch willen vragen dat de communicatie met de plaatselijke artsen iets beter verloopt dan nu. Nu wordt immers gezegd dat de bloedstalen niet meer onderzocht zullen worden. Voor heel veel betrokkenen blijft dat een groot probleem, omdat ze vrezen dat ze besmet zijn terwijl dat niet meer kan worden nagegaan. Het is zover gekomen dat sommige betrokkenen in Nederland hun bloed laten onderzoeken. Dat lijkt mij niet de goede methode. Het advies van de hoge raad in verband met wat nu juist moet onderzocht worden, moet er zeer snel komen.

Bovendien moet de communicatie aan de bewoners en de artsen in Wetteren eenduidig gebeuren.