Neen, onze gezondheid is niet in gevaar. Maar we moeten het (zieken)huis wel dringend op orde zetten. Dat is alvast mijn antwoord op de terechte kreet van professor en gezondheidseconoom Lieven Annemans.

Ironisch genoeg stemmen de vaststellingen van professor Annemans mij hoopvol. De ruimte om onze gezondheidszorg beter te organiseren, is enorm. Daar zijn geen sloten geld voor nodig, maar vooral visie en daadkracht.

Maar liefst 83% van de Vlamingen is zeer tevreden over onze gezondheidszorg. Dat bleek recent nog uit een onderzoek van de prof. dr. Mark Elchardus in opdracht van de Socialistische Mutualiteiten. Ze hebben overschot van gelijk: onze zorg is zeer toegankelijk, nagenoeg iedereen is via de verplichte verzekeringen aangesloten en samen spenderen we minder geld aan onze gezondheid dan pakweg Amerikanen en Nederlanders die een meer privaat en minder gelijk systeem hebben.

Toch willen velen vandaag doen geloven dat het zo niet verder kan. Onder het motto ‘aan alle schone liedjes komt een eind’ moeten de gezondheidszorg en bij uitbreiding ook de rest van de sociale zekerheid de schop op. Professor Annemans geeft hen ongelijk. En wie zou ik zijn om aan het inzicht van de professor te twijfelen. Zijn boodschap is eenvoudig: we kunnen véél meer doen met wat we vandaag hebben.

Wat de professor schrijft, wisten we allemaal al langer. Tot 15% van de middelen in de gezondheidszorg wordt ‘verkwist’. Onze dokters steken ons maar al te graag onder de scanner, mensen met (te) weinig geld belanden zonder doorverwijzing op de spoed, mensen met (te) veel geld lopen rechtstreeks naar de specialist, er staan in één provinciestad bijna meer chirurgische robots dan we in héél Vlaanderen nodig hebben,… en zo kunnen we nog een tijdje doorgaan. Terzelfdertijd zitten we met een zorgonderconsumptie. We herinneren ons allemaal de verhalen van bejaarden die wegkwijnen in woon- en zorgcentra omdat er onvoldoende verplegend personeel is.

Ironisch genoeg stemmen de vaststellingen van professor Annemans mij hoopvol. De ruimte om onze gezondheidszorg beter te organiseren, is enorm. Daar zijn geen sloten geld voor nodig, maar vooral visie en daadkracht. Met dubbel zoveel ziekenhuisbedden als in Denemarken en lonen van sommige specialisten waarmee je twee tot drie NMBS-bazen kunt betalen, hebben we nog veel marge. Onze zorg moeten we en kunnen we veel beter structureren en laten aansturen vanuit de eerste lijn, met de huisarts als zorggids. Ziekenhuizen moeten samenwerken en specialiseren in een deeldomein. Elk ziekenhuis zomaar alles laten doen, gaat niet langer op. De overconsumptie moet eruit. Onnodige of overbodige zorg mag niet opbrengen voor een dokter of een ziekenhuis. Vergoed artsen en dokters met een forfaitaire bedrag in de eerste lijn en vooral bij chronische zorg. Laat ons ziekenhuizen vergoeden op basis van de zorgnoden van hun patiënten en niet langer per onderzoek. Het zijn maatregelen waarmee we de financiële incentive tot overconsumptie weghalen. De middelen die we winnen door onze zorg doelmatiger te organiseren, moeten we rechtstreeks investeren in het dichten van de gezondheidskloof. 17% van de Belgen stelt zorg uit wegens financiële redenen. Gezondheidszorg is voor veel mensen nog te duur en dat is onaanvaardbaar. Precies daarom hebben we al komaf gemaakt met de supplementen voor een tweepersoonskamer. Het is maar één voorbeeld en waarom zou er niet nog veel meer mogelijk zijn?

Net om die gezondheidskloof te dichten, maken wij van een betere terugbetaling via de verplichte verzekering een speerpunt in de volgende legislatuur. Want brillenglazen, lenzen, hoorapparaten, tandzorg en psychologische hulp, dat is gezondheidszorg van de eerste orde. En ook hier geldt: wat we samen doen, doen we duidelijk beter en efficiënter. Ik sluit me dus volledig aan bij de oproep van Paul Callewaert, algemeen secretaris van de Socialistische Mutualiteiten, om te investeren in die onvervulde noden in de gezondheidszorg. Nederlandse economen becijferden trouwens dat elke euro die we investeren in zorg 1,2 euro rendement oplevert. Voor een spaarboekje met 20% rendement teken ik onmiddellijk.

Dus neen, onze gezondheidszorg is niet ten dode opgeschreven. En neen, ik geloof de onheilsprofeten niet die menen dat de tijd van solidariteit voorbij is. Ik geloof daarentegen wel in een beleid waarmee we sociale welvaart creëren voor iedereen. Alleen moeten we daarvoor de juiste keuzes durven te maken en efficiënt omspringen met de middelen die we hebben.