Laat vrouwen hun zwangerschap niet langer cash betalen. Gedaan met kiezen tussen kind en carrière.

Steeds meer vrouwen stellen hun kinderwens uit tot latere leeftijd. Met alle risico’s van dien, zo schreef De Morgen gisteren (DM 15/2). Willen we deze trend ombuigen, dan moeten we naar de fundamentele oorzaken durven te kijken en structurele oplossingen aanreiken. Kinderen en een carrière moeten een haalbare keuze worden voor mannen én vrouwen.

De redenen om een zwangerschap uit te stellen zijn vaak velerlei, zoals terecht wordt gesteld in het artikel. We weten wel dat één bepaalde factor voor heel wat vrouwen vaak van doorslaggevend belang is: de vrees om een zwangerschap aan het begin van hun carrière cash te betalen.

En dat mag u zeer letterlijk nemen, zo toonde een recente Deense studie glashelder aan. Deze studie van onder anderen Princeton-professor Henrik Kleven onderzocht de impact van een kind op de carrière van vrouwen. En hoewel het niets nieuws is, blijven de grafieken duizelingwekkend: een kind krijgen doet het inkomen van vrouwen kelderen en zorgt structureel voor een inkomenskloof van gemiddeld 20 procent. Deze kloof is het gevolg van lagere arbeidsmarktparticipatie, minder uren en een lager loon.

Je moet als vrouw met andere woorden dan ook al bijna gek zijn om aan kinderen te beginnen net op het moment dat je carrière op dreef komt. En dus wachten heel wat vrouwen. Tot ze een stabiele functie of een groter inkomen hebben, zodat de financiële risico’s van het moederschap kleiner worden. Helaas met gezondheidsrisico’s tot gevolg.

Dit is evenwel geen natuurwet, maar het gevolg van een maatschappelijke keuze. En als de keuzes van vroeger ons niet langer vooruithelpen, dan moeten we ze veranderen. Niet gewoon door individuele vrouwen te sensibiliseren, maar wel door onze collectieve verantwoordelijkheid op te nemen als samenleving. Door gerichte maatregelen kunnen we ervoor zorgen dat vrouwen hun zwangerschap niet langer cash betalen en dus niet meer gedwongen worden om te kiezen tussen kind of carrière.

Verplicht vaderschapsverlof

Ten eerste moeten we komaf maken met het loonverlies en jobonzekerheid voor en na een zwangerschap. Door er tijdens het geboorteverlof voor te zorgen dat vrouwen hun volledig loon behouden en minstens twee maanden van het ouderschapsverlof - zowel voor mannen als vrouwen - aan 100 procent te verlonen, vermijden we een inkomensval voor jonge ouders. Daarnaast wordt het tijd om dezelfde rechten op ouderschapsverlof toe te kennen aan alle moeders, ongeacht het statuut of type van contract. Waarom vereist de private sector bijvoorbeeld nog steeds dat je minstens één jaar bij dezelfde werkgever aan de slag bent alvorens je recht hebt op ouderschapsverlof?

Ten tweede moeten we durven de lusten en vooral de lasten van het ouderschap beter te verdelen. Nog steeds nemen weinig mannen hun ouderschapsverlof en zelfs de luttele 10 dagen vaderschapsverlof op, niet zelden uit vrees voor de reacties van de werkgever.

Uit een grootschalige digitale bevraging die sp.a in het kader van haar Tijd-congres organiseerde, bleek dat driekwart van de ondervraagden tussen de 25 en 35 jaar, vinden dat vaders best meer ouderschapsverlof opnemen dan nu het geval is. Het wordt tijd dat we mannen daarbij een duwtje in de rug geven. Tien dagen verplicht vaderschapsverlof mét loonbehoud voor mannen is wat mij betreft zo een duwtje.

En ten derde moeten we ervoor zorgen dat ook na de eerste maanden de combinatie van een carrière en een gezin een realistische keuze is voor alle ouders. Kinderopvang is daarbij van cruciaal belang. Door alle ouders een betaalbare plek in de kinderopvang te garanderen, geven we hen de vrijheid om hun carrière zelf te plannen.

Willen we de combinatie van werk en gezin haalbaar maken, dan wordt het tijd dat we als maatschappij met concrete maatregelen onze verantwoordelijkheid nemen. De gezondheid en de carrière van vrouwen én mannen zal er wel bij varen.

Deze opinie verscheen op 16/02/2018 in De Morgen