Op 12 september heeft Herent -  zoals veel andere gemeenten - beslist om toe te treden tot een raamovereenkomst van de Vlaamse Overheid  voor de samenaankoop van eerlijke koffie. Groen Herent stemde tegen en maakte daarbij een eerlijke, maar belangrijke denkfout.

We schrijven dit opiniestuk in een poging om onze groene vrienden te overtuigen dat toetreden tot de raamovereenkomst een juiste beleidskeuze is in het belang van een wereldwijde eerlijke handel én met respect voor het zorgvuldig omspringen met publieke middelen.

Waar gaat het over? Tot op heden kocht Herent koffie bij de lokale wereldwinkel.  Begin juni werd echter - na een ruime offerteaanvraag -  overwogen om voortaan fair trade-koffie aan te kopen via een raamovereenkomst van de Vlaamse overheid. Er ontstond toen commotie, omdat de werking van de wereldwinkel  door het inkomstenverlies in het gedrang dreigde te komen. Daarom werd op ons initatief (gezien onze bevoegdheid van ontwikkelingssamenwerking) de toetreding tot de raamovereenkomst uitgesteld zodat er een regeling kon getroffen worden. De wereldwinkel zou voortaan middelen krijgen om zijn sensibiliseringsacties voort te zetten. Met als bijkomend voordeel dat de winkel minder afhankelijk wordt van zijn omzet.

Een prima oplossing, liet ook Groen fractieleider Jos Vandikkelen weten in een mail op 1 september. Dat Groen Herent op de gemeenteraad van september toch tegen deze regeling stemde, is niet alleen vreemd gezien deze eerdere berichten, maar ook moeilijk te begrijpen. Om tal van redenen slaat Groen de bal hier mis.

1) De gemeente Herent blijft inzetten op eerlijke koffie en investeert extra in lokale Fair Trade-acties. De koffie zal nog steeds het Fair Trade-logo dragen en wordt dus onder dezelfde arbeidsomstandigheden en even duurzaam geproduceerd. Daarvoor staat het label garant. Wat verandert, is het aankoopadres. Bovendien zorgen we voor extra budget om lokale fairtrade-initiatieven op te zetten samen met de wereldwinkel.

 2) Ondernemen met LEF: Net wanneer ondernemersraad, gemeente én Herent Fairtrade handelszaken en horeca oproepen om meer te ondernemen met Fair Trade-producten, zegt Groen dat ze zich die moeite kunnen besparen. Want wie ook andere producten verkoopt, “verandert” volgens Groen fundamenteel niets, waardoor “de boeren in het Zuiden de dupe blijven van een fout handelssysteem”. Een vreemde logica, want zo zijn ook de Herentse supermarkten slecht bezig wanneer ze naast fair trade-koffie Douwe Egberts aanbieden. Net als de café’s die niet alleen Worldshake maar ook  Minute Maid-fruitsap schenken.

Nu een groeiende groep ondernemers het belang van eerlijke producten inziet, vind je die op steeds meer plaatsen. Zo wordt Fair Trade mainstream en zelfs hip! Prima, want ook voor ons moet dit het nieuwe normaal worden. Net daarom willen we op korte termijn in alle winkels een groot assortiment aan eerlijke producten, vrij van uitbuiting en kinderarbeid. Dat vandaag ook andere leveranciers eerlijke koffie verkopen is dus geen stap terug maar een overwinning.

3) Ook vanuit het oogpunt van goed bestuur is de tegenstem van Groen problematisch. Jaarlijks koopt de gemeente meer dan 700 kilo koffie. Gezien deze grote hoeveelheid is het niet meer dan logisch daarvoor de markt te bevragen. Toen Herent zo’n 15 jaar geleden de overstap naar fair trade-koffie maakte, was de Wereldwinkel de enige gevestigde aanbieder. Vandaag is dat duidelijk anders. Groen lijkt ervoor te pleiten dat de gemeente de spelregels van goed bestuur naast zich had moeten neerleggen en bij gelijke fairtradekwaliteit toch voor de duurdere koffie uit de Wereldwinkel had moeten kiezen. Wanneer we dit zouden doen bij de aankoop van ICT-materiaal zou de oppositie terecht moord en brand schreeuwen.  Vanuit de beste bedoelingen verliest Groen hier het grotere plaatje uit het oog.

Betekent dit nu dat de lokale wereldwinkel geen nut meer heeft? Integendeel! Zoals gezegd, krijgt de Wereldwinkel middelen voor de sensibilisering rond eerlijke handel en de korte-ketengedachte. Dat gaat om veel meer dan de promotie van de traditionele koffie en chocolade. Vrijwilligers van de Wereldwinkel zijn dé geschikte partners om dit verhaal mee uit te werken.

Als vandaag grote winkels en leveranciers meer aandacht hebben voor eerlijke handel, dan is dat bovendien mee dankzij het pionierswerk van de Wereldwinkel. Ook de gemeente mag best trots zijn, want door haar aankoopbeleid breiden steeds meer leveranciers hun assortiment uit met eerlijke producten. Zo kunnen we de focus stilaan verleggen naar andere zaken, zoals de aankoop van ‘schone’ kleren.

Ongetwijfeld een onschuldige denkfout dus. Groen Herent kan eventueel haar licht eens opsteken bij hun groene collega’s uit Gent, dat eveneens omwille van de prijs/kwaliteit-verhouding haar fairtrade-koffie bij een andere leverancier bestelt dan de wereldwinkel. Eens het  licht gezien, kunnen we dan samen van Herent de fairste gemeente maken. Daar gaan wij alleszins voor!

Jan Creten, Fairtrade ambassadeur

Jo De Clercq, Voorzitter sp.a Herent en Fairtrade ambassadeur

Luk Draye, Schepen Lokale Economie & Ontwikkelingssamenwerking en Fairtrade ambassadeur