Het Europees parlement stemt morgen over de ontwerprichtlijn rond wegwerpplastics. De milieucommissie van het Europees parlement heeft de voorstellen van de Europese Commissie nog aangescherpt, maar of dat ook een meerderheid zal vinden in de plenaire vergadering is de vraag. Vooral de christen-democraten liggen dwars als het gaat over maatregelen die de kost voor opruimen en verwerken van zwerfvuil bij de producenten leggen.


Het is bijna symbolisch dat Europa een aanvang maakt met de strijd tegen wegwerpplastics nadat een week eerder System 01 van de Ocean Cleanup van start is gegaan aan de Great Pacific Garbage Patch, waar 1800 miljard stuks plastic ronddrijven. Initiatiefnemer Boyan Slats maakte eerder al duidelijk dat een schoonmaakoperatie slechts het halve werk is en gepaard moet gaan met ‘ingrijpende preventiemaatregelen op het gebied van plasticvervuiling. “Dat is precies waarmee Europa straks van start gaat,” zegt Europees parlementslid Kathleen Van Brempt. “We kampen wel degelijk met een plastic crisis. Zelfs in het zout dat we op onze frietjes strooien zit nu al plastic.”

Van alle afval dat op de Europese kusten aanspoelt, bestaat 70 procent uit gedumpt afval uit de scheepvaart en de visserij, én wegwerpplastics. “Plastics die eenmalig gebruikt worden en waarvoor duurzamere alternatieven bestaan, willen we verbieden. Op het lijstje staan plastic bestekken en borden, oorstokjes, rietjes en roerstaafjes en ballonsticks. Aan dat lijstje hebben we ook lichtgewicht plastic zakjes en wegwerp voedsel-en drankverpakkingen uit isomo toegevoegd. Voor andere wegwerpplastics  zullen lidstaten verplicht worden om nationale reductiedoelstellingen op te stellen binnen de vier jaar na de inwerkingtreding van de nieuwe directieve.

De milieucommissie scherpte ook de inzameling van plastic flessen aan. Tegen 2025 moet 90 procent van al die flessen worden ingezameld met het oog op recyclage. De milieucommissie voegde daaraan toe dat nieuwe plastic flessen uit ten minste 35 procent gerecycleerde plastics moeten bestaan, wat de vraag naar hoogwaardig recycleerbaar materiaal sterk zal doen toenemen. Plastic flessen zullen op die manier meer en meer in een gesloten kringloop worden gehouden en minder worden “gedowncycled” in bijvoorbeeld fleeces die microvezeltjes in milieu afgeven. Statiegeldsystemen worden quasi onontkoombaar om de hoge inzamelgraad en recyclagegraad van plastic flessen te kunnen halen.

De milieucommissie vulde de lijst ook aan met sigarettenfilters, een van de meest aangetroffen producten in aangespoeld plastic afval op de stranden. Het aandeel weggegooide sigarettenfilters moet dalen met 50 procent tegen 2025 en met 80 procent tegen 2030. De tabaksindustrie moet ook, zoals dat het geval is voor andere sectoren die wegwerpplastics gebruiken, de kosten voor de opkuis en verwerking van dat afval betalen. Er komen ook bewustmakingscampagnes over de negatieve impact van plastic afval en een reeks producten zal gelabeld moeten worden om de aanwezigheid van plastics duidelijk te maken aan de consument.

Hoewel er voor de meeste voorstellen een meerderheid kan gevonden worden ligt vooral de christen-democratische fractie EPP dwars als het gaat over de uitbreiding van de producentenverantwoordelijkheid. “De EPP wil niet dat bedrijven moeten opdraaien voor de opkuiskosten van het zwerfvuil. Daardoor moeten de facto de gemeenten en de belastingbetalers deze factuur blijven betalen.”