Veiligheid is een basisrecht voor iedereen. Het thema overstijgt de links-rechtstegenstelling en leent zich niet voor het klassieke partijpolitieke spel. Daarom is onze houding, kritisch, maar vooral constructief.

Repressie: proportioneel, graag

Een repressieve aanpak moet altijd binnen de grenzen van de rechtstaat blijven. Daar blijven we op toezien. Doen we dat niet, dan dreigen we af te glijden naar een wetteloze politiestaat – en hebben de terroristen hun doel bereikt. “Een samenleving die haar mensen niet kan beschermen verliest haar legitimiteit. Maar we moeten erover waken dat we de waarden van onze samenleving niet in het gedrag brengen. Para’s op straat zijn een tijdelijke noodgreep, geen permanente maatregel”, zegt Bruno Tobback.

De inzet van het repressieve machtsapparaat moet dus proportioneel zijn. Overdreven machtsontplooiing leidt tot intimidatie, gespannen zenuwen en een cultuur van angst. Dat is geen goede basis voor democratisch samenleven: een angstsamenleving is precies een goede voedingsbodem voor nog meer extremisme. In plaats van te polariseren moeten we de boel net bijeenhouden. De machtsontplooiing moet daarom in verhouding zijn tot de dreiging. Preventie werkt

“Het beleid van de regering focust vandaag enkel op het repressieve aspect. Er is veel te weinig aandacht voor de curatieve en preventieve aanpak”, zegt Yasmine Kherbache. Repressie bestrijdt terreur en radicalisme alleen op korte termijn. Repressie zonder preventie is als het voortdurend toedienen van pijnstillers, zonder iets te doen aan de oorzaak van de pijn. “Je moet als beleidsmaker ook verbindingen maken in de samenleving, warmte en hoop injecteren in de maatschappij en mensen terug een perspectief bieden”, zegt Hans Bonte. “Ik zie één grote gelijkenis tussen alle jongeren die naar Syrië zijn vertrokken: ze zitten allemaal op een berg frustraties, hebben allemaal al een pak ontgoochelingen opgedaan en zien voor zichzelf geen kansen en toekomst meer in onze samenleving. Als ik één ding geleerd heb, dan is het wel dat 'de Syriestrijder' niet bestaat. We moeten verder denken dan profielen en categorieën.”

Daarom moeten we voldoende middelen uittrekken voor onderwijs. Centra voor Leerlingenbegeleiding, GOK-ondersteuning, waarbij een school met moeilijke leerlingen extra lesuren of leraarsuren krijgt, en time-outprojecten kunnen hierbij een rol spelen, net als het jeugd- en straathoekwerk. En, we kunnen er niet genoeg op blijven hameren, ook de jeugdwerkloosheid moet de wereld uit.

“Ook discriminatie bestrijden is een fundamenteel onderdeel van de oplossing”, aldus Kherbache. Bruno Tobback: “Ik heb me als blanke man niet constant moeten verantwoorden voor de aanslag die Anders Breivik pleegde. Ik begrijp heel goed dat moslims kwaad worden dat ze voortdurend worden aangesproken op de laffe daden van enkelingen waar ze niets mee te maken hebben.”