Bij een controle van de 39 door de Vlaamse overheid erkende kredietmaatschappijen, werd bij meer dan drie kwart ernstige problemen en inbreuken op de regelgeving vastgesteld. Vlaams Minister van Wonen Freya Van den Bossche zal orde op zaken stellen en kondigt een hervorming van de sector aan. Voor gezinnen met een sociale lening bij een erkende kredietmaatschappij blijft het woonkrediet gegarandeerd.

Vlaanderen telt 39 erkende kredietmaatschappijen. Hun maatschappelijk doel bestaat exclusief uit het toekennen van sociale leningen aan gezinnen die een bescheiden woning willen bouwen, kopen, verbouwen of behouden. Zij kunnen deze opdracht waarmaken omdat de Vlaamse overheid borg staat voor de sociale leningen die zij verstrekken aan gezinnen, en voor de leningen die de maatschappijen zelf opnemen bij Dexia om hun activiteiten te financieren. Daarnaast genieten zij van een gunsttarief van 5% voor vennootschapsbelasting.

De 'gewaarborgde' sociale leningen van de erkende kredietmaatschappijen zijn niet te verwarren met de 'gesubsidieerde' sociale leningen van de Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen (VMSW) en het Vlaams Woningfonds. In 2008 werden 1822 gewaarborgde sociale leningen verstrekt die samen 161 miljoen euro vertegenwoordigen.

In januari en februari heeft de afdeling Toezicht van het Agentschap Inspectie voor het departement Ruimtelijke Ordening, Woonbeleid en Onroerend Erfgoed controles uitgevoerd bij alle 39 erkende kredietmaatschappijen. Daarbij werd onderzocht of zij voldoen aan de erkenningsvoorwaarden en in welke mate gehandeld wordt volgens de principes van goed bestuur. Via een steekproef werd ook gecontroleerd of de toekenningsvoorwaarden voor sociale leningen werden gerespecteerd.

Uit de verslagen van de inspectie blijkt dat 30 van de 39 kredietmaatschappijen niet aan alle erkenningsvoorwaarden beantwoorden. Bij alle maatschappijen werden gebreken vastgesteld inzake interne controle op betalingsverkeer, kasbeheer en debiteurenbeheer. Bij 13 maatschappijen zijn sommige uitgavenposten moeilijk te rechtvaardigen in relatie tot het maatschappelijke doel dat zij geacht worden na te streven. 17% van de verstrekte sociale leningen beantwoordt niet aan de toekenningsvoorwaarden.

Afhankelijk van de vastgestelde inbreuk en de ernst ervan, biedt de regelgeving verschillende sanctiemiddelen. Negeert een erkende kredietmaatschappij de voorwaarden bij het toekennen van een sociale lening, dan kan een intrekking van de waarborg volgen. Deze week nog beslist minister Van den Bossche voor welke leningen de gewestwaarborg wordt ingetrokken. Dat heeft geen gevolg voor de betrokken gezinnen.

De resultaten van de inspectieronde tonen aan dat een grondige hervorming van de sector noodzakelijk is. Professionalisering en een efficiënte inzet van de middelen zullen hierbij de rode draad zijn.

Michèle Hostekint: "De erkende kredietmaatschappijen hebben een belangrijke rol in het garanderen van woonzekerheid in Vlaanderen. Gewaarborgde sociale leningen zijn voor tal van gezinnen die niet terecht kunnen bij de reguliere kredietinstellingen vaak de enige manier om een eigen woning te verwerven. Door wanbeheer en gebrek aan professionalisme begraven ettelijke erkende kredietmaatschappijen hun eigen maatschappelijke meerwaarde en besmeuren zo de naam van de sector. Een erkenning van de Vlaamse overheid staat op gelijke voet met een kwaliteitslabel. Dat moet gezinnen vertrouwen geven. Zowel het vertrouwen van de overheid als dat van de gezinnen is met de voeten getreden".