De oranje-blauwe kopstukken gaven zelf de voorzet, de tot oppositie gedoemde socialisten koppen staalhard binnen. Gretig formuleren ze kritiek op de formatienota van Yves Leterme. 'In de huidige context kunnen de Franstaligen niet in een coalitie stappen met CD&V en N-VA', zegt Rudy Demotte, sinds enkele dagen Waals minister-president.

Bij de Franstalige socialisten overheerst de somberheid over de communautaire eisen van het Vlaams kartel, de sp.a hekelt vooral de traagheid en vaagheid van de CD&V-formateur. "Geen enkele knoop is ontward", zegt sp.a-ondervoorzitter Caroline Gennez. "De formatienota geeft een stand van het land. Dat is het werk van een informateur, niet van een formateur. Leterme staat nog geen stap verder dan informateur Didier Reynders."

Het gebrek aan keuzes - op sociaal-economisch, financieel en communautair vlak - stoort de sp.a nog het meest. "De oppositie heeft weinig werk, want de meerderheid gelooft er zelf niet in", lacht een cynische Gennez. "De nota mist een alomvattend project." Kartelpartner Spirit hekelt vooral de "budgettaire avonturen" waar de nota op aanstuurt en het "gerommel in de marge" voor de staatshervorming.

Aan de overkant van de taalgrens klinkt de kritiek even luid, maar de invalshoek is totaal omgekeerd. Alle PS-kopstukken lezen wel onrustwekkende communautaire passages in de nota-Leterme. Demotte vermoedt geheime plannen om kosten door te schuiven naar de gewesten en gemeenschappen en waarschuwt voor de desastreuze gevolgen. "Ik vrees dat de blauwe appelsien (Demotte vertaalt letterlijk uit het Frans: l'orange bleue, GoV) voor de regio's bitter zal smaken", zegt hij aan De Morgen.

PS-voorzitter Elio Di Rupo ziet, net zoals zijn vervanger aan het hoofd van de Waalse regering, in het eerste oranje-blauwe werkstuk 'instutionele ingrepen doorsijpelen' en vreest voor de sociale zekerheid en de eenheid van de NMBS. "Alle neuzen staan in de richting van de regionalisering", weet Di Rupo.

De PS maant, net zoals de sp.a, de meerderheid aan om voort te maken, maar merkt voorlopig geen millimeter vooruitgang rond de communautaire tegenstellingen. "Anderhalve maand na de verkiezingen staat de houding van de N-VA nog altijd diametraal tegenover die van het FDF en de MR. Dat lijkt me een moeilijk te overbruggen tegenstrijdigheid", zegt Demotte, die duidelijk maakt dat communautaire veranderingen totaal geen prioriteit zijn voor hem of zijn regering. "Communautaire en institutionele dingen interesseren ons niet. Het wordt een karikatuur. Elke keer als er iets fout gaat in België, roept men: 'Institutionele hervormingen, dan zal het beter gaan.' Dat is te kort door de bocht. In de huidige context, gezien de eerdere verklaringen en de nota van Leterme, kunnen de Franstaligen niet aanvaarden om in een coalitie te stappen met CD&V en N-VA."

Nog in het hoofdstuk 'staatshervorming' reageert Brussels minister-president Charles Picqué (PS) verbolgen omdat 'zijn' Brussel nauwelijks aan bod komt in de nota. "Brussel is een stuwende kracht voor de economische ontwikkeling, maar krijgt maar zes vermeldingen", weet hij.

Zo kunnen Franstaligen geen coalitie aanvaarden.