Minder taboes, meer interne discussie en enkele nieuwe inhoudelijke klemtonen moeten van de sp.a weer een leidinggevende politieke formatie maken. Zekerheid en vrijheid worden de kernwaarden van het Vlaamse socialisme, zodra kandidaat-voorzitter Caroline Gennez en running mate Dirk Van der Maelen het roer in handen nemen.

Op de analyse van de verkiezingsnederlaag waaraan Patrick Janssens werkt, hebben Gennez en Van der Maelen niet gewacht om hun project voor te stellen, maar ze hebben wel lering getrokken uit 10 juni.

De partij van de academici en de hippe vogels heeft de band met de basis en de kiezer verloren, luidde het verdict na de afstraffing van 10 juni. En kijk, tweeënhalve maand later presenteert het nieuwe leidende duo - de leden kiezen op 21 oktober een nieuwe voorzitter en ondervoorzitter, maar evenwaardige tegenkandidaten zijn er niet nu Hans Bonte afziet van een gooi naar het voorzitterschap - een tekst die in al zijn facetten betrokkenheid moet uitstralen. "Een socialistische partij moet antwoorden bieden op de vragen die mensen zich stellen", luidt de eerste zin. Voorlopig gaat het slechts over een 'ontwerp-intentieverklaring', waarover de twee de komende maanden de discussie aangaan met de lokale afdelingen en die zo nodig zal worden bijgestuurd. Ook Janssens' werk kan bijkomende ideeën opleveren, zegt Gennez.

Maar voor Gennez en Van der Maelen is het duidelijk dat het socialisme van de toekomst oog heeft voor de dagelijkse bekommernissen van de bevolking. "Mensen willen gelukkig zijn en genieten van het goede leven", zegt Gennez. "Maar ze vragen zich af of hun zoon wel een goede job vindt en maken zich zorgen over het rare weer. Ze vragen of wij daar iets aan kunnen doen. Wij moeten zorgen voor een samenleving die hen zekerheid geeft en hun de vrijheid garandeert om zelf hun keuzes te maken."

Wat dat concreet betekent? "De overheid moet ervoor zorgen dat mensen vrij zijn van materiële zorgen", zegt Gennez. Kortom: de sociale zekerheid, de aloude corebusiness van de socialisten (en daarmee counteren ze de kritiek dat ze de voorbije campagne te ver waren afgedwaald), moet worden veiliggesteld en versterkt. Met hogere pensioenen, betaalbare zorgvoorzieningen, kwaliteitsvolle jobs en een krachtige armoedebestrijding. Wat dat laatste betreft, mikt Gennez op een lastenverlaging voor modale inkomens, op hogere uitkeringen én vooral op goed uitgebouwde en betaalbare gemeenschapsvoorzieningen. "Essentiële voorzieningen mogen niet verder worden geprivatiseerd. De overheid moet controle hebben over basisinfrastructuur, zoals gas, water, elektriciteit, water, spoor en communicatie."

Gennez en Van der Maelen leggen ook nadrukkelijk enkele nieuwe inhoudelijke klemtonen. Een rechtvaardiger belastingstelsel en een doorgevoerde strijd tegen de fiscale fraude moeten voor een betere herverdeling van de welvaart zorgen, de partij moet meer oog hebben voor de veranderende samenleving en de onzekerheden die dat bij mensen teweegbrengt en moet vooral ook meer buiten de eigen landsgrenzen kijken. Opvallend is ook het voornemen om een discussie op gang te brengen over veiligheid, een thema dat volgens Gennez te lang taboe is geweest voor de sp.a.

In dat debat ziet Van der Maelen een belangrijke rol weggelegd voor de lokale mandatarissen, die de problematiek op het terrein aanpakken. Meteen is de link gelegd naar een vernieuwde partijwerking, onder meer met een afgeslankt partijbureau, waarin voortaan wel de provinciale voorzitters moeten zetelen om de afdelingen te vertegenwoordigen. Want, zo klonk het na 10 juni, de partij wordt te dirigistisch bestuurd vanuit het Brusselse hoofdkwartier. "En in de toekomst moeten ook onze congressen minder strak geleid worden", besluit Van der Maelen. "We mogen niet bang meer zijn voor het debat."