Het vierledig wetsvoorstel regelt het invoeren van een volledig reclameverbod, het invoeren van de neutrale sigarettenverpakking, het optrekken van de verkoopsleeftijd tot 18 jaar en het verbieden van roken in de wagen in het bijzijn van minderjarigen.

Het spreekt voor zich dat een globaal tabaksplan het meest aangewezen is om een effectief beleid uit te stippelen maar dat neemt niet weg dat we op federaal niveau alvast kunnen starten met de bespreking van een viertal essentiële wetswijzigingen die ondertussen hun effectiviteit naar jongeren bewezen hebben: 1/ de belangrijkste uitzondering inzake het maken van reclame voor tabakswaren moet geschrapt worden: dat is een verbod op reclame aan de gevel of tegen de muren in een tabakswinkel of een krantenwinkel waar tabakswaren worden verkocht;

2/ het invoeren van neutrale sigarettenpakjes waar naast de huidige gezondheidswaarschuwingen totaal geen logo- of merkemblemen meer zichtbaar zijn;

3/ het optrekken van de leeftijd waarop iemand tabakswaren kan kopen van 16 naar 18 jaar – dat is misschien niet het meest prioritaire, maar in een geheel van maatregelen zal het in elk geval een groep van jongeren wel van de sigaret houden (sterke drank of producten van de loterij mogen ze ook maar kopen vanaf de leeftijd van 18 jaar);

4/ een verbod op roken in de auto wanneer er minderjarigen aanwezig zijn. Karin Jiroflée en Anne Dedry schrijven dit verbod simpelweg in de verkeerswet in. Roken in de wagen is bijzonder toxisch, de concentratie rookdeeltjes kan bij roken in de wagen tot 100 keer hoger liggen dan bij roken op café, roken als er minderjarigen mee rijden is dus ontoelaatbaar. Door het verbod in te schrijven in de verkeerswet kunnen de controles eenvoudigweg gebeuren bij politiecontroles (inclusief een boetesysteem), zoals die nu al gebeuren bij controle of mensen al dan niet bellen en rijden en moeten er geen extra controlerende ambtenaren aangeworven worden bij de FOD Volksgezondheid (zoals wel nodig zal blijken bij een gelijkaardig voorstel van de Open VLD die het rookverbod in de auto enten op het rookverbod in horeca-zaken).

Dat roken kankerverwekkend is, stopt uiteraard niet eens je een landsgrens oversteekt. Het is daarom goed dat op Europees vlak in 2014 richtlijnen werden uitgevaardigd om de nationale wetgevingen inzake tabak te actualiseren en om die af te stemmen tussen de verschillende lidstaten. De lidstaten hebben in principe tijd tot 20 mei 2016 om de Europese Richtlijn om te zetten naar nationale wetgeving. Karin Jiroflée en Anne Dedry vinden dat minister De Block te lang talmt om zelf met voorstellen te komen. “De minister zegt dat ze niet voor ‘steekvlampolitiek’ is maar neemt een extra half jaar om met concrete voorstellen naar de regering te stappen. Dat vinden wij niet verstandig”, aldus Karin Jiroflée en Anne Dedry.

Jongeren vormen in het debat over roken de meest precaire groep. De instroom aan nieuwe rokers zit vooral in deze categorie. Zij zijn ook het meest onderhevig aan de slimme reclamestrategieën van tabaksproducenten en het is onder veel jongeren nog vaak zo dat ze op jonge leeftijd makkelijker worden meegetrokken door hun ‘peergroup’.

Daarom menen beide indieners van het roodgroene wetvoorstel een aantal anti-tabaksmaatregelen uit de Europese Richtlijn van 2014 en aanbevelingen van de Wereldgezondheidsorganisatie, de Hoge Gezondheidsraad en anti-kankerorganisaties versneld mogen worden ingevoerd als een voorafname op de uitblijvende plannen. Hieromtrent kan zeker een politieke consensus gevonden worden, temeer omdat nu blijkbaar ook de meerderheidspartijen het getalm meer dan beu zijn.

Op 11 maart 2016 presenteren 22 onderzoekers van de Rechtsfaculteit van de KU Leuven en Kom op tegen Kanker in Leuven het onderzoeksrapport 'Het rookverbod uitbreiden? Juridisch onderzoek, casussen en aanbevelingen'. Later in maart start de Kamercommissie Volksgezondheid alsnog met de bespreking van alle liggende wetsvoorstellen inzake roken. “Minister De Block haar ‘speeltijd’ is tegen dan wel écht voorbij”, besluiten Jiroflée en Dedry.