Startconferentie Vierkant tegen Eenzaamheid

Midden deze zomer werd Brugge opgeschrikt door een aantal confronterende vaststellingen: in nauwelijks één week tijd werden de stoffelijke resten teruggevonden van vier Bruggelingen die een aanzienlijke tijd daarvoor in alle eenzaamheid waren gestorven.  Deze vaststellingen hebben een golf van reacties opgewekt die het stadsbestuur aangezet hebben om in te zetten op een anti-eenzaamheidsplan. 

Dit anti-eenzaamheidsplan heeft niet tot doel om nieuwe structuren of nieuwe diensten in het leven te roepen.  Er zijn in de afgelopen periode tientallen reacties binnengelopen van Bruggelingen en omwonenden, waaruit blijkt dat er op vandaag al heel wat initiatieven zijn die zich inspannen om sociaal isolement tegen te gaan.   Ook de ontelbare professionele diensten die dagelijks bezig zijn met de zorg voor ouderen en hulpbehoevenden doen op vandaag reeds werk van onschatbare waarde om vereenzaming en isolement tegen te gaan.  Dit verdient ons grootste respect en dit werk moeten we blijven verder zetten.

Met dit anti-eenzaamheidsplan wil de stad Brugge niet het warm water opnieuw uitvinden: heel wat andere partners zijn veel beter geplaatst om de thematiek van eenzaamheid en de aanpak ervan in te schatten.  De thuiszorgdiensten in al hun verscheidenheid, het OCMW, de vele mantelzorgers, de tientallen sociale organisaties die in onze stad actief zijn, … Ze zijn allen experten op hun manier om eenzaamheid aan te pakken.  Deze expertise moeten we gebruiken en inzetten om eenzaamheid in Brugge met kennis te bestrijden.

Eenzaamheid is een teken van de tijd: de verkruimeling van onze sociale structuren zorgt ervoor dat er steeds meer mensen in een geïsoleerde positie dreigen te raken. Vereenzaming gaat vaak hand in hand met veroudering, ziekte, echtscheiding, armoede, psychische stoornissen.  Steeds vaker geven mensen aan dat ze zich eenzaam voelen en ook in de feiten blijkt dat mensen vaker eenzaam zijn: netwerken drogen op en vallen soms helemaal weg.  Daarom wil dit stadsbestuur van eenzaamheid een thema maken en Bruggelingen en professionals oproepen om onze aandacht hiervoor te verscherpen.

Hoe gaan we dit aanpakken ?

Het stadsbestuur en het OCMW van de stad Brugge willen een actieplan ontwikkelen rond Vier grote krachtlijnen onder de titel ‘vierkant tegen eenzaamheid’

Kant 1 = Meten en weten: hoe zit het in Brugge met aantallen en instrumenten ?

  • We willen zicht krijgen op de problematiek in Brugge: hoeveel mensen worden getroffen, wat is hun profiel, welke oorzaken kunnen we onderscheiden ?
  • Welke actoren zijn er nu reeds actief ? Wie zijn deze actoren en kennen ze elkaar?  Hoe is de afstemming en in hoeverre zijn er leemtes of overlappingen ?

Kant 2 = Detecteren en signaleren

  • Hoe herken je eenzaamheid ?  Niemand is fier of blij omdat hij of zij eenzaam is en hij of zij zal het je dan ook zelden komen vertellen.  Hoe kun je het dan wel herkennen ?  En wie moet er op letten ?
  • Hoe en aan wie en wanneer signaleer je eenzaamheid ?  Bestaan er op vandaag al voldoende kanalen ?  Zijn er voldoende melders ?  Is het zinvol om een meldpunt op te richten en zo ja, wat gebeurt er met deze meldingen ?
  • Kant 3 = Modereren en coördineren
  • Stad en OCMW willen de vele lokale actoren verbinden: er bestaan al tientallen initiatieven en organisaties die een bijdragen kunnen leveren aan het tegengaan van eenzaamheid en isolement.  Daar waar mogelijk, wenselijk en haalbaar willen Stad en OCMW de tafel vormen en samenbrengen.
  • Waar nodig, wenselijk en mogelijk willen stad en/of OCMW coördineren en afstemmen of mee op zoek gaan naar het invullen van leemtes of tekorten.
  • Kant 4 = Sensibiliseren en mobiliseren
  • Uiteindelijke doel van het hele actieplan is dat Bruggelingen en professionals gevoelig zijn en aandacht hebben voor de thematiek van eenzaamheid en isolement en waar nodig, mogelijk en wenselijk tot actie overgaan. 

Deze startconferentie is dan ook een belangrijk moment.  We hebben gekozen om deze startconferentie te organiseren in het verlengde van de week van de verbondenheid die afgelopen week werd georganiseerd.  Het doet me bijzonder veel plezier vast te stellen dat we hier vandaag met meer dan 130 geïnteresseerden aanwezig zijn.  Het is voor mij alvast een illustratie dat het een thema is waar velen mee geconfronteerd worden én dat we met velen zijn om er ook aan te werken.

Best Practices 

  • Leen Heylen van de Thomas More Hogeschool heeft onderzoek gedaan naar determinanten van eenzaamheid en wil graag haar inzichten met ons delen.  Ze kunnen we beter inschatten wat iemand gevoelig maakt voor eenzaamheid of isolement.
  • Buitenlandse ervaring is er in Rotterdam: Gert-Paul van ’t Hof heeft in Rotterdam het meldpunt isolement opgericht als onderdeel van een breed actieplan tegen eenzaamheid: we luisteren graag naar hun ervaringen.
  • Een binnenlands voorbeeld krijgen we van Koen Kuylen uit Antwerpen: daar hebben burgers initiatief genomen om de zorg voor buren zelf in handen te nemen.  Benieuwd naar dit inspirerende initiatief met de inspirerende naam “zorg-samen-straten”


In oktober 2018 wordt een opvolgconferentie georganiseerd om te zien welke concrete stappen er ondertussen zullen gezet zijn. Ik hoop dat we samen dit vierkant tegen eenzaamheid concreet kunnen maken en zo van Brugge een nog zorgzamer en nog warmere stad te maken, waar niemand vergeten wordt.

Deze discussie werd gesloten.