Steun werkerscoöperaties en wakker het ondernemersvuur aan

Wie neemt het bedrijf over als de baas stopt? De werknemers natuurlijk! Maar als Vlaanderen een traditie wil uitbouwen die in het buitenland al bestaat, moet de Vlaamse regering wel voor steun zorgen, zegt Vlaams parlementslid Güler Turan.

Steun werkerscoöperaties en wakker het ondernemersvuur aan

Jaarlijks vinden 2300 ondernemingen in Vlaanderen en Brussel geen overnemer. In deze 'Week van de Bedrijfsoverdracht' trekt Unizo aan de alarmbel. Terecht, want vooral bij kleine ondernemingen en familiebedrijven is stopzetten vaak de enige optie.

Door de oprukkende vergrijzing zit die dynamiek in een stroomversnelling. Nu al zijn meer dan 70.000 Vlaamse ondernemers 55 jaar of ouder. Terwijl deze babyboomers de pensioenleeftijd naderen, weet minder dan de helft aan wie ze hun zaak zullen overdragen.

Dat moet ons, politici, zorgen baren. Als we geen werk maken van alternatieven, dreigt ons bijzonder rijke ondernemerspatrimonium definitief verloren te gaan. Unizo pleit er alvast voor om overnames te faciliteren door de administratieve rompslomp te beperken en alternatieve financieringswijzen te bevorderen. Maar we moeten verder denken dan enkel faciliteren. Op een lijst met kandidaat-overnemers ontbreekt zo goed als altijd een belangrijke groep. Een groep waar blijkbaar niemand aan denkt: de werknemers zelf.

Werknemers - of een deel van hen die de sprong willen wagen - hebben alle troeven in huis om van een overname een succesverhaal te maken. Niemand kent het bedrijf beter dan zij. De vertrouwensband is

er al jaren, en dat heeft alleen voordelen. Niet alleen mag een bedrijfsleider een correcte prijs verwachten, maar ook het karakter van zijn 'kind' wordt behouden. Bovendien blijft de kennis en het klantenbestand, doorheen de jaren zorgvuldig opgebouwd, gevrijwaard.

Verankering van de goesting

Aan de andere kant zijn ook de werknemers zelf gebaat bij een overname. Zij behouden niet alleen hun job, maar diezelfde job wordt meteen een pak boeiender omdat de betrokkenheid groter is. Behalve de juridische en financiële overdracht zorgt een werkerscoöperatie dus ook voor een 'drive'-overdracht, met name de drive van de bedrijfsleider die nu afscheid neemt. Een overname door een coöperatie van werknemers zorgt niet alleen voor de lokale verankering van tewerkstelling, maar ook van de goesting om te ondernemen.

Het is jammer vast te stellen dat Vlaanderen die traditie nog niet opgebouwd heeft. Uit een recente studie van Febe- coop blijkt nochtans dat werkerscoöperaties een economie zuurstof geven. En ja, zelfs redden.

Zo namen in de Franse regio Rhône-Alpes werkerscoöperaties zes bedrijven in moeilijkheden - maar ook zeven gezonde bedrijven - met succes over in 2013. In Schotland zit momenteel een honderdtal bedrijven in een traject van overdracht aan werknemers. En in Argentinië hielpen de 'empresas recuperadas', werkers- coöperaties die gesloten of failliete bedrijven overnemen, het land zelfs uit de crisis. Eind 2013 waren dat er meer dan 300, actief in alle mogelijke sectoren en bestaande uit zowel kleine als grote ondernemingen.

Vooralsnog kent Vlaanderen geen coöperatie die ontstaan is als gevolg van een overname door de werknemers, maar er is hoop. Volgens recent onderzoek denkt tien procent van de familiebedrijven spontaan aan de werknemers wanneer ze gevraagd worden naar mogelijke overnemers.

In zijn nagelnieuwe beleidsbrief benadrukt Vlaams minister van werk en economie Philippe Muyters (N-VA) nogmaals dat "investeren in wendbare

werknemers en ondernemingen" een strategische doelstelling van de Vlaamse regering is. Minister-president Geert Bourgeois noemt ondernemerszin in zijn 'Visienota 2050' zelfs een "competentie van de toekomst". Als de Vlaamse regering toch zo vastberaden is om het ondernemersvuur in de samenleving aan te wakkeren, dan moet ze ook werknemerscoöperaties alle kansen geven. Dat gebeurt momenteel niet, want overname door werknemers ontbreekt volledig in de bestaande begeleidings- en steunmaatregelen.

Alleen maar winnaars

Heel veel mensen - ook werknemers - willen wel ondernemen, maar vinden de risico's vaak te groot, hebben onvoldoende startkapitaal of hebben niet alle vereiste vaardigheden. Dat kan ten gronde veranderen als we toelaten dat ze de krachten bundelen om de werking van hun bedrijf verder te zetten en uit te bouwen, als ze de risico's kunnen spreiden en hun kapitaal en talent kunnen samenbrengen. In

zo'n scenario zijn er alleen maar winnaars: de afscheidnemende bedrijfsleider, de werknemers én last but not least de consument.

Deze opinie verscheen in de Gazet van Antwerpen (29/10)

Deze discussie werd gesloten.