Er bloeit iets in Brussel. Met Growfunding, het project dat de stedelijke solidariteit en creativiteit wil versterken, toont de stad zich een laboratorium van sociale innovatie. Van crowdfunding voor een pop-uppark aan de Ninoofsepoort tot de aankoop van mobiele keukens om kinderen gezond te leren koken.

Het Brusselse Growfunding toont echter dat de return niet financieel móét zijn. Sociaal iets voor je geld terugkrijgen, is ook veel waard.

Onder het motto 'Van mijn idee tot ons project' organiseerde ik twee jaar geleden een studiedag over crowdfunding voor de kunst- en cultuursector in Vlaanderen. De honger naar alternatieve vormen van financiering in de stad en in de culturele sector bleek toen al groot. In de zaal zaten jonge, innoverende onder- nemers, maar ook geëngageerde burgers met een hart voor Brussel. Samen met hen zag ik in crowdfunding een werkbaar instrument van solidariteit, van participatie, van samen 'stad maken'.

Ik deed toen een oproep om sociale proeftuinen rond crowdfunding in de stad te ontwikkelen. In de schoot van MIRO, het sociaal laboratorium van de Hogeschool Universiteit Brussel, ontwikkelde Frederik Lamote Growfunding, het Brusselse platform voor crowdfunding. Voor kleinschalige en duurzame projecten die het potentieel en de creativiteit in Brussel inzien. In tegenstelling tot de klassieke crowdfunding die minister Geens wil faciliteren, is de return bij Growfunding nooit financieel, wel sociaal.

Wat blijkt? Brusselaars halen graag hun bankkaart boven - vanaf 10 euro kan je al storten - voor twaalf uiteenlopende initiatieven die het gemeenschapsgevoel versterken. Het geheim van het succes is vervat in één sleutelwoord: betrokkenheid. De Brusselaars zijn bereid wat zuurverdiende euro's af te staan, omdat die projecten iets in beweging zetten. In de eerste plaats voor henzelf. Dergelijke initiatieven verbeteren vaak concreet en direct de gemeenschappelijke leefwereld in een vaak te anonieme stad. 'What's in it for me?', weet u wel?

Brusselaars geven een duidelijk signaal aan ons, de politici. 'Als het te lang duurt, doen we het gewoon zelf.' Ze vervullen in dit geval een pioniersrol. Eén pionier die het heft in handen durft te nemen, gesteund door een horde volgelingen van de openbare ruimte. Ze zien Growfunding als een alternatieve hefboom om samen de stad van de toekomst te maken, als een vinger aan de stedelijke pols.

Democratie

Het zaadje van 2012 is een mooie bloem geworden. Het succes van Growfunding toont aan dat er meer inzit, zelfs een heuse bloementuin, als de overheid mee op de kar springt. Mensen samenbrengen druk je immers niet uit in geld. We moeten dergelijk initiatieven omarmen, koesteren en stimuleren. Meer nog, belonen. Growfunding bewijst dat er een draagvlak is voor stadsprojecten met een sociale dimensie. Vaak zoeken politici naar duizend-en-een manieren om burgers bij het beleid te betrekken. Via Growfunding krijgen we als het ware een kant-en-klare maaltijd. Een snellere vorm van democratie is er niet.

Moeten die 'sociale projecten' niet exclusief de taak van de overheid zijn? We betalen met zijn allen toch belastingen voor iets? Niet akkoord. Ik zou zelfs verder durven te kijken. Ik stel voor dat we voor elke euro 'civic crowdfunding' één euro overheidsgeld moeten toesteken. Dat is pas een subsidiebeleid op maat, waarbij het debat over alternatieve financiering niet mag leiden tot de ondermijning van de huidige subsidiepolitiek. Het is een en-en-verhaal, waar overheid en burgers de handen in elkaar slaan. Eind februari eindigt de proeffase van Growfunding, om in de zomer een doorstart te maken.

Maar het mag niet bij Brussel blijven en één platform volstaat niet. Een informatiecampagne naar doelgroepen, projecteigenaars en publiek is een absolute vereiste om crowdfunding in België voet aan de grond te laten krijgen. Er is ook extra facilitering nodig, een keurmerk voor dergelijke platformen. Het vertrouwen in crowdfunding moet toenemen. Een permanent sociaal-financieel draagvlak creëren voor een warme stad met en door haar burgers, met en door haar overheid: wie kan daartegen zijn? Aan ons politici om onze verantwoordelijkheid te nemen en te garanderen dat civic crowdfunding van embryo uitgroeit tot een volwassen onderneming.

Dit opiniestuk verscheen in De Tijd (14/02)