Sven Taeldeman en Rudy Coddens zijn als schepenen van respectievelijk Ruimtelijke Planning en Openbaar Groen de trekkers van een thematisch Ruimtelijk Uitvoeringsplan (RUP) Groen. ‘Dit ambitieuze RUP wil nieuwe ontwikkelingen als bosuitbreiding, natuurontwikkeling of parken mogelijk maken én de bestaande groengebieden in Gent beschermen’, legt Sven Taeldeman uit.  Het past ook in de doelstelling van Gent om een klimaatrobuuste stad te worden. ‘Onze ambitie is nu dat dit RUP zo’n 150 hectare extra groen oplevert en zo’n 224 hectare bestaand groen beschermt’, rekent Rudy Coddens uit. Om een idee te geven: 150 ha nieuw groen is zowat de grootte van 300 voetbalvelden. 

Vorige zomer was er al een zogenaamde startnota, die werd voorgelegd aan de Gentse bevolking. De opmerkingen uit die ‘volksraadpleging’ van het najaar 2017 werden verwerkt en op basis hiervan werd een voorontwerp opgesteld, dat het college van burgemeester en schepenen nu goedgekeurd heeft. ‘Onder andere het Reigerspark aan de Ganzendries en het Sleutelbloempark in de Sint Bernadettewijk werden nog toegevoegd als te beschermen groene gebieden’ weten Sven en Rudy. De procedure gaat nu verder, maar tegen begin 2020 zou het RUP definitief moeten zijn. 

Waarom een RUP Groen?

Behoud van waardevolle groenzones

Elke vierkante meter van het grondgebied Gent kreeg in het verleden een stedenbouwkundige bestemming. Dit kan zowel een gewestplanbestemming zijn als een bestemming in een Bijzonder Plan van Aanleg (BPA) of Ruimtelijk Uitvoeringsplan (RUP).

In de wetenschap dat het gewestplan nog in belangrijke mate uit de jaren ‘70 dateert en dat vele BPA’s voor de jaren ‘90 werden opgemaakt, is er in de loop van de tijd een zekere spanning ontstaan tussen de stedenbouwkundige bestemming en de ontwikkeling van een aantal waardevolle groenzones. ‘Zo zijn er verschillende bestaande groengebieden op het grondgebied van Gent, waarvoor een 'harde' stedenbouwkundige bestemming geldig is, waardoor ze juridisch gezien nog steeds aangesneden kunnen worden om te verharden en/of te bebouwen’, vertelt Sven Taeldeman, schepen van Ruimtelijke Planning. ‘De huidige ruimtelijke visie beoogt echter een optimaal behoud en bescherming van de groengebieden in Gent, omwille van hun functie als gebruiksgroen (woongroen of wijkpark) of omwille van hun natuur- en ecologische waarde (biologisch waardevol). En daarnaast willen we natuurlijk dat er een pak groen bijkomt’.

Sven Taeldeman: 'Verschillende wetenschappelijke en academische studies tonen aan dat een groene omgeving bijdraagt tot een beter welzijn en een betere gezondheid. Met het RUP Groen willen we de bestaande groengebieden “planologisch” beschermen, zodat wordt vermeden dat bestaande parken, bossen of natuurgebieden verdwijnen in functie van bebouwing. En we willen uiteraard nieuwe groengebieden ontwikkelen en planologisch mogelijk maken. Met dit RUP Groen zal Gent zo een nog aangenamere en een klimaatrobuustere stad worden.'

Omdat het hier om een thematisch en geen gebiedsgericht RUP gaat, is er geen aaneengesloten plangebied. De onderdelen zijn verspreid over het hele grondgebied van Gent. 'Groen' vormt het gemeenschappelijke element. 

Rudy Coddens legt uit;  'In totaal telt het RUP Groen een 100-tal deelgebieden. Circa 224 hectare is bestaand groen dat planologisch wordt beschermd. Bijvoorbeeld een bestaand park dat volgens het gewestplan bestemd is als woongebied wordt via dit RUP herbestemd naar parkgebied. De gebieden krijgen naargelang de bestaande toestand, hun biologische waarde en hun mogelijkheden een herbestemming naar park, natuur of bos. Daarnaast heeft het RUP Groen ook de doelstelling om circa 150 hectare bijkomende natuur of bos mogelijk te maken en hieraan ook een uitvoering te koppelen.'

Inspraak en communicatie

Naar aanleiding van de raadpleging in het najaar van 2017 kwamen heel wat opmerkingen van eigenaars, buurtbewoners en bewonersgroepen binnen. Op basis van deze raadpleging werden enkele wijzigingen doorgevoerd ten opzichte van de startnota. Enkele gebieden werden geschrapt, bijvoorbeeld de Plantentuin van de Universiteit Gent, maar er kwamen ook nieuwe deelgebieden bij:

  • het Reigerspark op de Ganzendries: een bestaand groengebied (in de dichtbebouwde buurt van het Sint-Pietersstation) dat de Stad wil aankopen en openbaar maken
  • het Sleutelbloempark: een bestaand groengebied in de Sint-Bernadettewijk (in eigendom van het stadsontwikkelingsbedrijf sogent) dat intensief gebruikt wordt door de buurtbewoners en de plaatselijke jeugd.
  • het Boerenhof: een vroeger garageboxencomplex in de dichtbebouwde Rabotwijk, dat inmiddels is aangekocht door de Stad en is ingericht als een publiek toegankelijk groengebied
  • Maria Goretti: een binnengebied in een dens bouwblok in eigendom van de Stad dat ingericht zal worden als park
  • het Watermuntpark: een bestaande groene verbinding en ontmoetingsplek tussen de Watermunstraat en de Durmmeersstraat in Wondelgem
  • het Lotusbosje: het stuk bos achter de vestiging van Lotus Bakeries in Oostakker
  • de Prelaatsdreef in Zwijnaarde: een historisch relict van de aantakking van het kasteel van Zwijnaarde op de dorspkern, een dreef met grote biologische waarde
  • Kloosterstraat in Baarle-Drongen: voormalig voetbalveld naast de snelweg dat omgevormd wordt naar groengebied

In andere gebieden gebeurden soms bijstellingen of kleine wijzigingen, bijvoorbeeld ten behoeve van landbouwgebruik.

Alle betrokken eigenaars en indieners van een opmerking krijgen nu een brief of mail met het vervolg van de procedure. Tijdens het openbaar onderzoek, dat volgend jaar zal lopen in het kader van het ontwerp, is het opnieuw mogelijk om opmerkingen en bezwaren in te dienen.

Gelijktijdig met de opmaak van het voorontwerp van het RUP liep ook een LER, een Landbouw Effecten Rapport, dat het effect van het RUP op de landbouwactiviteit meet. Deze studie heeft aangetoond dat het RUP voor sommige (professionele) landbouwers een grote impact kan hebben. De Stad zal op basis hiervan verdere gesprekken voeren met die landbouwers en een zogenaamd ‘flankerend’ beleid uitwerken.

'De Stad Gent engageert zich voor de verdere uitvoering van dit flankerend beleid en wil daarbij verschillende pistes onderzoeken. Eén van die pistes is het onderzoeken op welke manier de gronden in eigendom van het OCMW, die momenteel in landbouwgebruik zijn, maar pachtvrij zijn of komen, ingezet kunnen worden.', vertellen Rudy Coddens (die ook OCMW-voorzitter is) en Tine Heyse, die als schepen bevoegd is voor landbouw. ‘De maatregelen, op maat voor elk deelgebied én elke landbouwer, zullen concreet uitgewerkt worden in nauwe samenspraak met de betrokken landbouwers, eigenaars en middenveldorganisaties.’  Hierbij zal rekening gehouden worden met de impact, de kenmerken van het landbouwbedrijf, de gewenste inrichting van het deelgebied, de beoogde realisatiestrategie en de timing.

‘Het voorontwerp geeft vooralsnog een wensbeeld. De contouren van de deelgebieden kunnen in het doorlopende proces van het RUP nog verder geëvalueerd en bijgestuurd worden. In sommige deelgebieden is sowieso nog verdere dialoog met de eigenaars nodig om nader te bekijken hoe het behoud van bepaalde groene gebieden het best gegarandeerd kan worden’, besluiten Sven en Rudy.