Energiegigant Total betaalt amper belastingen in ons land. Het weekblad Knack onthulde dat het berdijf  hiervoor kan rekenen op de hulp van de top van de fiscale administratie en de voorzitter van de rulingdienst.  Dirk Van der Maelen (sp.a): "De strijd tegen fiscale paradijzen blijkt een lege doos te zijn. Grote multinationals kunnen met een gerust gemoed artificiële constructies blijven opzetten en zich onttrekken aan een eerlijke fiscale bijdrage." De sp.a'er zal bij de minister van Financiën aandringen op een herziening van de omzendbrief zodat kunstmatige constructies met fiscale paradijzen effectief kunnen worden aangepakt. Hij vraagt ook een grondig onderzoek van alle rulings waarin fiscale paradijzen opduiken.

In april 2009 besliste de G20 maatregelen te nemen tegen het gebruik van fiscale paradijzen. In navolging daarvan voerde België een meldingsplicht in voor transacties met fiscale paradijzen. Die meldingsplicht moest toelaten artificiële constructies met fiscale paradijzen efficiënter aan te pakken. De omzendbrief holt de door het parlement goedgekeurde maatregelen helemaal uit. De meldingsplicht blijft wel bestaan, de kunstmatige constructies met fiscale paradijzen evenzeer. De lat voor wat als kunstmatig kan worden beschouwd ligt immers zo hoog dat de constructies met fiscale paradijzen daar makkelijk onder door kunnen. Dirk Van der Maelen (sp.a): "De strijd tegen fiscale paradijzen blijkt een lege doos te zijn. Grote multinationals kunnen met een gerust gemoed artificiële constructies blijven opzetten en zich onttrekken aan een eerlijke fiscale bijdrage." Het voorbeeld van Total, beschreven in knack van 2 maart 2011, maakt dit zeer duidelijk. En dit is geen alleenstaand geval.

 Fictief en vereenvoudigd voorbeeld

            Onderneming A (in België) wil olie kopen van onderneming B (in Koeweit) om vervolgens op de Belgische markt te verkopen. Daarvoor richt ze een onderneming C (een postbusvennootschap) op in een fiscaal paradijs. De olie wordt door de postbusvennootschap gekocht bij onderneming B en vervolgens aan een hogere prijs doorverkocht aan onderneming A. De olie gaat rechtstreeks van B naar A, maar de facturen doen een omweg. Het gevolg is dat de winst die in België zou worden gemaakt, indien niet via het fiscaal paradijs zou worden gewerkt, wordt verschoven naar het fiscaal paradijs waar de belastingdruk miniem of zelfs afwezig is. Er zijn vervolgens geen belastingen verschuldigd in België en evenmin in het fiscaal paradijs.  Het is duidelijk dat de postbusvennootschap alleen bestaat om fiscale redenen en geen werkelijke economische activiteit verricht noch enige fysieke aanwezigheid (personeel, installaties, ...) heeft in het fiscaal paradijs.

Een constructie zoals hier beschreven wordt in België niet als kunstmatig beschouwd. Alleen de juridische werkelijkheid telt. De vennootschappen bestaan juridisch en de contracten ook. Dat volstaat. De economische realiteit (onderneming A koopt olie van onderneming B) blijkt er niet toe te doen. In fiscaal geciviliseerde landen houdt de fiscale administratie wel rekening met de economische realiteit van de operatie.

Dirk Van der Maelen zal bij de minister van Financiën aandringen op een herziening van de omzendbrief zodat kunstmatige constructies met fiscale paradijzen effectief kunnen worden aangepakt. Concreet pleit hij voor een meer economische benadering van de fiscale regels. "Voor de interpretatie van bepaalde concepten van ons fiscaal recht zou men de strikt juridische aanpak moeten verlaten ten voordele van de zogenaamde ‘substance over form' benadering. Er moet met andere woorden rekening worden gehouden met de economische realiteit en met de reële intentie van belastingplichtigen."

De sp.a'er laakt ook de rol van Véronique Tai, voorzitter van de rulingdienst, die de top van de administratie aanspoorde om de eerste versie van de omzendbrief te versoepelen zodat een ruling die ze enkele maanden eerder had afgesloten met Total niet in gevaar zou komen. Dat schrijft Knack vandaag. Nadat ze enkele weken geleden in opspraak kwam omdat ze - samen met partner en kinderen - op cruise ging met de beroepsverenging van de fiscaal adviseurs, en dat op kosten van de fiscaal adviseurs, lijkt ze nu opnieuw haar boekje te buiten te gaan. Van der Maelen: "Het wordt tijd dat de minister ingrijpt".

Tenslotte dringt Van der Maelen aan op een grondig onderzoek van alle rulings waarbij fiscale paradijzen een rol spelen: "het kan niet dat rulings en omzendbrieven een duidelijke wet uithollen om het ongeremd gebruik van fiscale paradijzen mogelijk te maken."