Dat we langer zullen moeten werken, daar hebben we ons intussen bij neergelegd. Maar de boog kan niet al die jaren gespannen staan, dus is een time-out soms welkom. En wie is de overheid om te bepalen wanneer we nood hebben aan een break en hoe we ons in die tijd dan bezighouden?

Ik pleit al langer voor een modern loopbaandenken dat van de mantra van 'het langer werken' een concrete, positieve uitdaging maakt.

We zullen met z'n allen langer moeten werken. De levensverwachting stijgt, de pensioenen moeten betaalbaar blijven, en in vergelijking met onze buurlanden stappen we al te vroeg uit de arbeidsmarkt. En dat komt onze competitiviteit dan weer niet ten goede. Langer werken wordt dan ook niet meer in vraag gesteld. De kans is ook groot dat u zich afvraagt: hoe moeten wij, hoe moet ik dat aanpakken, langer en toch met goesting werken? Ik pleit al langer voor een modern loopbaandenken dat van de mantra van 'het langer werken' een concrete, positieve uitdaging maakt.

Een loopbaanrekening kan helderheid verschaffen in het gamma verlofregelingen en geeft de vrijheid, maar ook de verantwoordelijkheid aan de werknemer om de eigen loopbaan gestalte te geven. De loopbaanrekening is krediet van beschikbare (verlof)tijd dat tijdens de actieve loopbaan wordt opgebouwd en gebruikt. Ons land kent een uitgebreide korf aan verlofregelingen: de loopbaanonderbreking en het tijdskrediet, maar ook het ouderschapsverlof, adoptieverlof, medisch verlof en rouw- of palliatief verlof zijn mogelijk.

Behoorlijk wat mensen weten nu simpelweg niet op welke soorten verlof ze recht hebben, en maken er zo ook geen of geen juist gebruik van. Met een loopbaanrekening, die als een getrouwheidskaart van de eigen carrière functioneert, krijgt iedereen bij de start van zijn of haar loopbaan een basiskrediet, dat aangevuld wordt in functie van de loopbaanduur en bepaalde gebeurtenissen. Grote en kleine gebeurtenissen in het privéleven kunnen een impact hebben op het werk en omgekeerd. Het tempo en de intensiteit van een levensloop zijn persoonlijk en kunnen maar moeilijk op een tijdlijn uitgezet worden.

Conjunctuurgevoelig leven

De loopbaanrekening is in haar basisvorm een recht waarbij de ruimte voor tijdelijke inactiviteit of andere activiteit, bijvoorbeeld opleiding, bepaald wordt. En er is zeker een spanning tussen eigen verantwoordelijkheid en sturing. Zo valt er uiteraard iets te zeggen om het moederschapsverlof en het ouderschapsverlof als een automatisch uitoefenbaar recht te beschouwen. Maar is het verder aan de politiek om de aard van die inactiviteit te definiëren? Interveniëren is betuttelend. Want zorgen voor je zieke vader mag, maar voor je zieke beste vriend niet? En mentaal fitter worden door een opleiding te volgen waar je van droomt mag, maar diezelfde weerbaarheid opdoen via een wereldreis niet, zoals Ben Weyts (N-VA) insinueerde(DS 10 maart)?

We studeren, werken en studeren opnieuw. De lineaire loopbaan maakt plaats voor de transitionele loopbaan. We knopen meerdere relaties aan in ons leven, samengestelde gezinnen zijn geen uitzondering meer. Het mannelijke kostwinnersmodel wijkt voor meer vrouwelijke participatie op de arbeidsmarkt. Soms werken we in loondienst, dan weer als zelfstandige. De economie en de arbeidsmarkt zijn conjunctuurgevoelig. Maar leven en werk zijn dat ook.

Langer werken betekent manieren zoeken om zuurstof te injecteren in de loopbaan. Dat is een gedeelde verantwoordelijkheid van werkgevers, werknemers en ook de politiek. Een van de grootste uitdagingen van de arbeidsmarkt is immers de langere loopbaan afstemmen op de immer complexe menukaart van het leven. En verandering van spijs doet eten.