Bijna 25 jaar geleden maakte de Vlaamse overheid de ethische keuze om niet langer militair onderzoek te subsidiëren. In 1994 zag de IWT-richtlijn (Instituut voor innovatie door Wetenschap en Technologie) het daglicht en ze werd al die jaren streng in de gaten gehouden: geen belastinggeld voor wapenprojecten.

Voor het eerst in twee decennia staat de Vlaamse pacifistische gedragscode op de helling na intens lobbywerk van bedrijven uit de wapenindustrie. Minister van Economie Muyters heeft oren naar die lobby, want in de de Vlaamse regering stelt hij een conceptnota voor die dat principe naar de prullenbak verwijst. De vraag is: waarom?

Is Muyters een pacifist? Geen haar op mijn hoofd dat daaraan twijfelt. Maar waarom wil hij af van die Vlaamse voortrekkersrol in de strijd om een vreedzamere wereld? Waarom laat hij zich zo makkelijk voor de kar van een lobby spannen, zonder de negatieve adviezen van het Vlaams Vredesinstituut, om er maar een te noemen, in overweging te nemen? Waarom wil hij doorzetten zonder eerst een grondig parlementair en publiek debat te voeren over een belangrijke kwestie als deze?

'De wereld is veranderd. Veiligheid en defensie hebben enorm aan belang gewonnen. Vlaanderen kan dan niet achterblijven en aan de zijlijn toekijken', is zijn boodschap. De minister is ervan overtuigd dat Vlaanderen moet meestappen in de oorlogseconomie. Dat die geen antwoord biedt op de veiligheidsuitdagingen waarmee we geconfronteerd worden en dat onze wapentechnologie in de verkeerde handen kan terechtkomen, is blijkbaar niet langer zijn zorg.

Meer dan 100 onderzoekers van Vlaamse universiteiten hebben zich de voorbije weken in een open brief tot Muyters en minister-president Geert Bourgeois (N-VA) gericht. Hun vraag was simpel: doe het niet. Ook anderen, van filosofen tot muzikanten, kropen in hun pen. 'Internationaal valt het wegvallen van de richtlijn niet te verdedigen, historisch valt het niet te verdedigen, menselijk en moreel valt het niet te verdedigen', schreef de auteur Anne Provoost. De Vlaamse regering bleef Oost-Indisch doof en verbergt zich al een hele tijd achter Europa om haar keuze te rechtvaardigen.

Afsnoepen

Met een nieuw Europees Defensiefonds wil de EU onderzoek met militaire doelstellingen voluit subsidiëren. Zodra het op kruissnelheid is, zal het fonds - dat geld afsnoept van fondsen voor onder meer kankeronderzoek - 1,5 miljard injecteren, 5,5 miljard euro als we de bijdragen van de lidstaten - ook van België - erbij tellen.

Dat alle onderzoeksresultaten eigendom worden van de betrokken wapenbedrijven, die zo hun winsten kunnen maximaliseren, is blijkbaar evenmin een probleem. Als de belastingbetaler het risico maar draagt.

De Vlaamse regering heeft in Europa geen stem in de aanwijzing van de onderzoeksprojecten. De hamvraag is waarom Vlaanderen de financiering mee moet verzorgen, zoals Muyters wil, als dat betekent dat civiel onderzoek, zoals innovatief gezondheidsonderzoek, aan belang moet inboeten.

Ja, onze veiligheid is primordiaal. Maar dat betekent niet dat je ethische principes in de strijd voor een wapenvrije wereld, waarvan ik dacht dat ze allang gemeengoed waren, zomaar overboord gooit. Op belangrijke momenten heeft een welvarende regio als Vlaanderen de plicht om moreel leiderschap te tonen, en niet zoals de minister doet, de taal van de lobby te spreken. De Vlaamse regering mag zich niet verstoppen achter een Europese drogreden.