Bruno Tobback opende namens de hele sp.a met een hulde aan de politieagenten en veiligheidsdiensten. De terreuraanslagen van de laatste weken hebben onze samenleving doen beven. “Provocatie is daarom het laatste wat we nodig hebben wanneer een land in shock is. Een vrije en open samenleving is geen betonnen bunker die van zelf blijft staan als ze maar goed bewaakt wordt. Het is aan ons allen om te bepalen of en hoe we ze in stand houden.”

“Als we onze democratische overtuiging niet kunnen laten overleven in een samenleving die écht open en divers is, dan hebben we verloren”, benadrukte Tobback. “Als we ons door de daden van een paar waanzinnige extremisten laten verleiden om duizenden medeburgers – die even ongerust en verontwaardigd zijn als wij – wegens hun geloof of overtuiging, te veroordelen, dan zijn we verloren. Omdat we dan zelf onze overtuiging zijn kwijtgeraakt.”

Tobback deed daarom een oproep aan de regeringen in dit land: “Ik wil ze oproepen om het juiste evenwicht te vinden in de maatregelen die ze nemen. “Als we te ver gaan in het afgeven van onze eigen privacy en bewegingsvrijheid, dan hebben we verloren. Omdat ook het evenwicht tussen rechten en plichten, vrijheden en verboden tot de essentie van een vrije samenleving behoren.”

Shift naar rechtvaardigheid

Datzelfde evenwicht is ook cruciaal voor het beleid dat deze regeringen voeren. “De economische vooruitgang en welvaart die we creëren komen hoe langer hoe minder aan iedereen ten goede. De lat die mensen over moeten, ligt steeds hoger. De roep naar rechtvaardige fiscaliteit is niet gebaseerd op afgunst of jaloezie. Ze is gebaseerd op het gevoel dat dat werken – zoals wij het kennen – hoe langer hoe minder waard wordt en dat échte welvaart niet meer ten goede komt aan iedereen die ertoe bijdraagt.”

“Als mensen nu al elke maand moeten puzzelen om rond te komen en als enig antwoord krijgen dat we het met zijn allen minder moeten doen, wie kan dan verbaasd zijn dat ze kwaad worden? Vooral als die boodschap komt van mensen die alles al drie keer hebben. Dan hoeven we niet verbaasd te zijn dat er links én rechts radicale ideeën opduiken.”

“Deze regeringen claimen dat structurele veranderingen hun bestaansreden zijn, maar tot vandaag heeft ze daar geen ernstig werk van gemaakt van een antwoord op die onrechtvaardigheid. Integendeel zelfs.”

Koude en hardvochtige omkering van het beleid

Tobback haalde enkele maatregelen van de regeringen aan die wijzen op een hardvochtig beleid, zoals “geen diploma, geen uitkering” of de eenzijdige verhoging van de pensioenleeftijd. “Telkens wordt de boodschap van rechten en plichten opgehangen, maar de plichten blijken er telkens alleen te zijn voor de zwaksten. Hetzelfde geldt voor de zogenoemde Kaaimantaks. Het is eerder een dolfijn die vrolijk door de tropische wateren zwemt. Het is de nering voor sommigen en de tering voor velen.”

Duurzame hervorming van ons belastingsysteem

Over het sociaal overleg dat opnieuw is opgestart, zei Tobback: “Dat is een goeie zaak. Dan zal er onderhandeld worden over de lonen. Dat werknemers hun faire deel van de koek kunnen opeisen, is een goede zaak. Maar wie denkt dat alle problemen daarmee opgelost zullen zijn, die dwaalt. De enige manier om dat te doen, is een duurzame en rechtvaardige hervorming van ons belastingsysteem. Een shift naar rechtvaardigheid, waardoor niet de winnaars worden vrijgesteld en de rest dubbel betaalt. Waardoor we echt kunnen investeren in leefbare en duurzame jobs. Waardoor we ondernemerschap echt kunnen stimuleren. Waardoor we onze sociale zekerheid kunnen financieren.”

Tobback besloot met woorden van hoop en vooruitgang. Voor de versterking van onze beweging en voor de samenleving waarin we leven: “Vandaag meer dan ooit zijn vrijheid, gelijkheid én verbondenheid het enige échte antwoord op alle vormen van onrechtvaardigheid, en ook radicalisme. We zullen samen de uitdaging aangaan om onze waarden met volle overtuiging te vertalen in concrete beleidsvoorstellen.”