Vandaag een jaar geleden stierf mijn intellectuele soulmate Fatima Mernissi (1940-2015). Deze “Simone de Beauvoir van de Maghreb” was een Marokkaanse sociologe en mijn spiritueel kompas zoals ze het ook was voor generaties jonge moslimvrouwen. Toen ik zoekende was naar een identiteit tussen twee werelden in, boden haar boeken me een houvast en een antwoord op vele vragen. Voor mij maakte Mernissi duidelijk dat ‘moslim’ en ‘feminist’ geen spreekwoordelijke tegenstelling hoefde te zijn. 

Zelfs na haar dood slaagde ze erin om mensen te verbinden en bruggen te bouwen. Samen met het Brusselse Kaaitheater organiseerden we op Internationale Vrouwendag een ontroerende hommage aan Fatima Mernissi. Het werd een avond boordevol magie. Om haar intelectuele erfenis te eren, besliste de Vrije Universiteit Brussel om een Leerstoel Fatima Mernissi op te richten. “Om het debat over emancipatie, macht en tegenmacht te stimuleren” zei VUB-rector Caroline Pauwels daarover tijdens haar maidenspeech.

Vrouwenrechten staan meer dan ooit onder druk. In Turkije werd een controversieel wetsvoorstel waardoor verkrachters met hun minderjarig slachtoffer zouden kunnen trouwen om straffen te ontlopen net niet goedgekeurd. Yezidi en andere vrouwen doorstaan dagelijks onwaarschijnlijke wreedheden in handen van IS-strijders. NGO’s schatten dat in Argentinië en Peru elke dertig uur een vrouw wordt vermoord. Er bestaat zelfs een woord voor: “femicidio” of “femicide”.

“Grab them by the Pussy” van Donald Trump was de seksistische prelude van een misogyne en weerzinwekkende presidentscampagne tegen zijn oponent Hilary Clinton. En het werkte.

En om het dichter bij huis te houden: uit een recente bevraging van de Europese Commissie blijkt dat 4 op 10 Belgen seks zonder toestemming goedpraten. En zo verovert Belgie een plek in de Europese achterhoede.

De profetische woorden van Simone de Beauvoir blijven schrijnend actueel: “Vergeet nooit dat een politieke, religieuze of economische crisis volstaat opdat de rechten van de vrouw opnieuw in vraag worden gesteld. Deze rechten zijn nooit verworven. Vrouwen moeten waakzaam blijven, hun ganse leven lang.”.

Daarom is het hoog tijd dat de nieuwe Fatima Mernissi’s opstaan en het terugschroeven van de rechten van de vrouw niet alleen aanklagen, maar ook daadwerkelijk aanpakken. Zoals Mernissi het deed door de pen en het denken als wapen te gebruiken. ”Laat daarom van je horen! Mannen en vrouwen samen. Want als we vandaag niet luidop spreken en schrijven, komt er een moment dat we moeten zwijgen, dat we moeten toegeven dat anderen het hebben overgenomen.”

Yamila Idrissi
Brussels Volksvertegenwoordiger voor de sp.a in het Vlaams Parlement