'Afgelopen weken draaide het vaak rond het begrip 'waarheid'.  Cijfers werden Robby Beekweekverkeerd geciteerd en/of geïnterpreteerd (cfr. Liesbeth Homans over armoede).  Beweringen en de ontkrachting ervan gingen vlot over en weer (cfr. Liesbeth Homans en Zuhal Demir over Unia).  Het begrip 'alternatieve feiten' werd geïntroduceerd.  

Voorzitter sp.a Dentergem Robby Beekwee zette een aantal bedenkingen over de invulling van 'waarheid' op papier.


Waarheid

Wat is waarheid ? Bestaat er überhaupt iets als dé waarheid , alles omvattend, of gebruiken we beter het onbepaalde lidwoord ‘een’ ? Zijn alle feiten vaststaand ? Of is er af en toe ruimte voor alternatieven ? Vanaf wanneer is er met andere woorden sprake van zwart in plaats van donkergrijs? Filosofischer kunnen vragen vermoedelijk niet worden en een antwoord erop lijkt op zijn minst voor interpretatie vatbaar.

Eén en hetzelfde woord wordt vaak op verschillende manieren uitgelegd. Zo kan een rapportering van de financiële toestand van een gemeente door de burgemeester als bijzonder transparant omschreven worden – ‘want we geven heel wat meer informatie dan wat we wettelijk eigenlijk zouden moeten’ – terwijl de oppositie de transparantie van datzelfde verslag als ondermaats hekelt – ‘want onvoldoende gedetailleerd’.

Twee persartikels die berichten over eenzelfde gebeurtenis kunnen er totaal verschillend uitzien. Door het beklemtonen van bepaalde aspecten en/of het onderbelichten van andere elementen wordt de teneur van de berichtgeving in niet onbelangrijke mate beïnvloed. Wanneer in een reportage de nadruk gelegd wordt op één gewelddadig incident dat plaats vond in de marge van een betoging, kan de indruk gewekt worden dat de hele manifestatie een onstuimig verloop kende.

Zelfs cijfers zijn voor interpretatie vatbaar. Wat significant is voor de ene, is niet per definitie betekenisvol voor iemand anders.

De flexibele benadering van waarheid is evenwel geen compleet nieuw fenomeen. Ook in de verzuilde twintigste eeuw eigenden krantenredacties zich al een zekere vrijheid in de omgang met feiten toe. Het effect van een eenzijdige interpretatie van de werkelijkheid wordt vandaag echter versterkt door de selectiviteit waarmee we media – al dan niet sociaal – raadplegen en de comfortabele bevestiging van onze denkbeelden die daarbij onveranderlijk aangetroffen wordt. Het vergt moed om uit de cocon van het eigen gelijk te treden.

Misschien loont het de moeite als wij – burgers, politici, rechts, links – die moed eindelijk eens weer wat meer zouden opbrengen. De moed om een andere krant door te nemen en elkaars teksten eens te lezen, de durf om zonder vooringenomenheid weer naar elkaar te luisteren.

Misschien treffen we wel een waarheid aan dan, ergens in het midden…