Indien Yves Leterme er niet in slaagt tegen 23 maart een nieuwe regering te vormen, dan komen er waarschijnlijk nieuwe verkiezingen. "Dat is de logica van de democratie", zegt sp.a-voorzitter Caroline Gennez.

"De winnaars van de verkiezingen hebben alle kansen en tijd gehad. In negen maanden moet je toch een mooi kindje op de wereld kunnen zetten?" Zelf is ze niet bereid in een kabinet te stappen dat geen aandacht heeft voor het sociale en de kernuitstap wil terugschroeven. "Met de oranje-blauwe deelakkoorden uit de formatiepoging van Yves Leterme heb ik niets te maken."

Het interview vindt plaats in een bruin café in de omgeving van de Vismarkt in Mechelen. Caroline Gennez is er een bekende gaste. De barvrouw krijgt een smak bij het binnenkomen. "Ik kom hier graag met vrienden. Maar het lukt de laatste tijd niet vaak meer. Tijd maken is een probleem. Ik weet niet hoe sommige collega's dat doen. En voorzitter zijn, én in het parlement, én in het schepencollege zitten. Daarom heb ik ontslag genomen uit het Vlaams Parlement."

Hoe voelt het aan om eerste schepen te zijn in Charleroi aan de Dijle?

Ik voel mij niet aangesproken. De contracten waar iets mis mee is, zijn allemaal uit het verleden. Mijn fractie was al bezig met ze te onderzoeken. Er heeft hier lange tijd een bestuurscultuur bestaan, over de partijen heen, waarin politiek en ambtenarij werden vermengd. We maken nu schoon schip. De Mechelaar mag het slachtoffer niet zijn van kuren uit het verleden.

Hoe verloopt de samenwerking met Bart Somers?

Het is een verstandshuwelijk dat mooie kindjes kan opleveren...

Maar niet in Brussel. Hij wil u niet in de regering?

Dat is inderdaad wel een beetje vreemd. In de dag zijn we elkaars tegenstanders, 's avonds moeten we samenwerken. Dat heeft ook zijn voordelen. Zo kan Bart zelf vaststellen hoe constructief de sp.a is. Neen, dat loopt wel. Natuurlijk is en blijft hij een uitgesproken liberaal. Sommige dingen zou ik als socialiste anders doen. Maar een stad bestuur je niet op basis van zwaar ideologische gronden.

Waarom wil hij u niet in de regering?

Ik vrees dat hij bang is van Jean-Marie Dedecker. Hij wil niet in een regering die een te progressief imago heeft. Anderzijds hebben wij natuurlijk ons eisenpakket dat uitgesproken sociale accenten legt, alleen vreemd dat de Vlaamse partijen geen probleem hebben met de PS van Di Rupo in de regering.

Wat wilt u?

Zes punten.

- De pensioenen 15% omhoog.

- Het kindergeld voor het eerste kind op het niveau van het tweede brengen.

- Uitbreiding van het ouderschapsverlof.

- Een inclusieve hospitalisatieverzekering. Die moet eigenlijk overbodig worden. Ik zie niet waarom een patint op een kamer met twee meer zou moeten betalen dan een op een kamer met vier bedden. Voor iemand die een zware operatie achter de rug heeft, is dat geen overbodige luxe.

- Koopkracht versterken door maximumprijzen in te voeren voor gas en elektriciteit.

- Wij blijven ook consequent bij de kernuitstap. Daar gaan we niet van afwijken.

Dan zal u nooit in de regering komen.

Dan is het zo. Ik weet ook wel dat de oranje-blauwe deelakkoorden de kern-uitstap hebben teruggedraaid, maar ik voel mij daar niet door gebonden.

Bovendien is er geen geld om uw sociale agenda uit te voeren. Paars heeft jaren boven zijn stand geleefd.

Geld is er altijd! Het is een kwestie van prioriteiten stellen, van keuzes durven maken. Maar de huidige meerderheid hangt als los zand aan elkaar en als je dan zegt dat er geen geld is, moet je geen keuzes maken. Dat is gemakkelijk. Yves Leterme heeft er alle belang bij om dat te zeggen. Het is een excuus om niets te doen. Kijk naar de regeerverklaring. Tien punten. Dat wil zeggen dat er minstens vier ministers zijn die niets te doen hebben. Zij mogen drie maanden met hun vingers draaien. Eerlijk, ik begrijp Leterme vaak niet. Nu stelt hij voor om de pensioenen van de Vlaamse ambtenaren te laten betalen door de regio's. Toen Freya federaal begrotingsminister was en hij Vlaams minister-president moest hij daar absoluut niet van weten. Dat is niet ernstig.

Waar zou u het geld halen?

De economie moet groeien en de belastingen moeten eerlijk en efficint gend worden. Ik vind dat er bijvoorbeeld geen ruimte is om de vennootschapsbelasting te verlagen. En we moeten ook kijken naar de misbruiken in de notionele intrestaftrek. (Een techniek om bedrijven die investeren in eigen kapitaal aan te moedigen, red.)

Efficiënte fiscus. U heeft twintig jaar in de regering gezeten...

Het is toch normaal dat partijen bij een nieuwe formatie nieuwe voorstellen doen. Maar u heeft gelijk, Didier Reynders is niet de beste minister van Financin geweest. We zeggen al langer dat een crisismanager nodig is voor Financin.

Op 10 juni koos u onvoorwaardelijk voor de oppositie, nu lijkt u zin te hebben om toch mee te doen. Wat is er veranderd?

Op 10 juni hingen wij in de touwen. Ondertussen hebben we een zeven maanden durende beschamende vertoning achter de rug. Leterme is er tot twee keer toe niet in geslaagd iets te realiseren voor de mensen. En de klok blijft maar verder tikken. Er is nog steeds geen ernstige regering. Die toestand kan niet blijven duren. Ik ben niet bereid mee te stappen in een inspiratieloos project. Ik kies voor de inhoud. Ik wil het verschil maken met sociale accenten. De koopkracht van de mensen beschermen.

Moeten we dat probleem niet relativeren? Er zijn nog nooit zoveel reizen geboekt als nu. Over een paar maanden zijn er sociale verkiezingen. Het is niet abnormaal dat de vakbonden nu een strijdpunt zoeken.

Dan ben jij wel de enige die niet merkt dat er een écht probleem is. Lang niet meer in de supermarkt geweest? Anders zou je wel voelen dat de prijs voor een karretje voedingswaren erg gestegen is. Er s een probleem. Het autosalon doet het niet goed. De solden hebben het ook niet goed gedaan. Dat betekent iets. Veel mensen hebben moeite om hun stookolietank te vullen. De huren stijgen, enz... Kijk ik gun iedereen van harte zijn reis, zijn flatscreen. Maar kom mij niet vertellen dat er niets aan de hand is met de koopkracht.

Hoe is uw relatie met Johan Vande Lanotte? Gelukkig voor hem heeft Leterme hem opgevist voor het Octopusoverleg. U koos voor Geert Lambert.

Spirit heeft zijn plaats in dat overleg. Het is een partij met een communautaire traditie en inspiratie. De samenstelling van de Octopuswerkgroep is trouwens een ware lijdensweg geweest. Een Processie van Echternach. Overigens heb k aan Leterme voorgesteld om Johan op te nemen in het Comit der Wijzen. Tussen Johan en mij gaat het uitstekend.

Zijn de onderhandelingen al bezig? Heeft u al gesproken met Leterme?

De posities worden afgetast. Hij vraagt geregeld feedback. Ook aan mij. Ik vrees echter dat de standpunten niet verzacht zijn. Toen Guy Verhofstadt zijn communautaire nota voorstelde, en ik hoorde Jolle Milquet "onaanvaardbaar" roepen en Elio Di Rupo kwam af met een talentelling, zonk de moed mij in de schoenen. Ik kreeg het gevoel dat we weer vertrokken waren.

Wat wil de sp.a?

Ik wil een sterke federale overheid die in staat is de kosten voor de vergrijzing op te vangen. Daar hebben we een sterke sociale zekerheid voor nodig. Dat moet gepaard gaan met sterkere regio's die meer bevoegdheden krijgen. Wij hanteren drie criteria's om de voorstellen te beoordelen: meer coherentie, meer verantwoordelijkheid geven aan lle niveaus, en behoud van de solidariteit.

Over de nota-Verhofstadt was ik gematigd positief, al zitten er ook onzinnige liberale ideen in. Neem nu de regionalisering van de vennootschapsbelasting. Europa streeft naar een harmonisatie en wij zouden gaan splitsen. Ik ben er trouwens niet van overtuigd dat Vlaanderen er wel zou bij varen. Walloni heeft meer ruimte om bedrijven aan te trekken dan Vlaanderen.

Brussel-Halle-Vilvoorde?

Dat moet gesplitst worden. Hoe en tegen welke prijs? Ik vind de uitbreiding van Brussel gn goede zaak. Maar laat ons wachten op voorstellen van de partijen die de verkiezingen hebben gewonnen. Ik hoor er alleen zo weinig van. Ik vrees dat B-H-V op de lange baan is geschoven. Het lijkt mij, na de lachwekkende vaudeville in de Kamercommissie waar de Vlamingen de Walen hebben weggestemd, zeker gn prioriteit te zijn voor Leterme en Reynders.

Zou het kunnen dat men dit laat sudderen tot in het voorjaar van 2009, om dan vast te stellen dat er geen oplossing is zodat het crisis is en er naast regionale ook federale verkiezingen komen?

Dat is wel een heel cynische analyse. Maar u heeft gelijk, misschien lopen sommigen met dat scenario wel in hun hoofd. Al vraag ik mij af hoe Leterme en Bart De Wever dat kunnen verkopen. Ik zou niet fier zijn in hun plaats. Voor mij blijft B-H-V trouwens best binnen het Octopusoverleg.

Acht u het mogelijk dat er op of even na 23 maart een nieuwe regering is?

We zijn dan negen maanden na de verkiezingen. In die tijd moet je toch een mooi kindje kunnen op de wereld zetten? Is dat niet het geval, dan maakt de politiek weer een zeer slecht beurt.

Verkiezingen? Is de sp.a er klaar voor?

Dat is de logica van de democratie. Ik ben er niet bang voor. We hebben geen gemakkelijke periode achter de rug, en het is ng moeilijk, maar wie bang is krijgt slaag. We moeten de mensen overtuigen van de absolute noodzaak van een links-progressieve partij. Op drie manieren. Met een duidelijk profiel, een aantrekkelijk en concreet inhoudelijk programma. Door een functionele partijorganisatie. En door een positieve sfeer te creren.

Het partijvoorzitterschap was geen cadeau voor u?

Het was een vergiftigd cadeau, vooral door de manier waarop het gelopen is. Door mij zo vroeg naar voor te schuiven als kandidaat-opvolger voor Johan, is het soms heel lastig geweest. Ik waardeer het vertrouwen dat de partijtop in mij had, maar dat was geen goede strategie. Laat het me zo stellen: voorzitter 'zijn' is plezanter dan voorzitter 'worden'. Ik ondervind nu van iedereen respect. Zowel van de militanten als van ex-ministers en ex-partijvoorzitters. Iedereen aanvaardt dat ik mijn eigen weg zal gaan.

Ondertussen dreigt Erik De Bruyn, uw uitdager bij de voorzittersverkiezingen, met een eigen partij.

Ik kan natuurlijk niemand tegenhouden om een nieuwe partij te stichten. Ik kan alleen maar zeggen dat ik nu voorzitter ben van en voor lle sp.a-leden. Er zijn voor mij geen goeden of slechten. Ik vind ook niet dat we de luxe hebben veel met onszelf bezig te zijn.

Wordt hij de Jean-Marie Dedecker van de sp.a?

Ik denk niet dat Erik dat wil zijn. Ik heb trouwens geen boodschap aan etiketten. Er is voldoende onrecht in de wereld om ons daar op te concentreren. We moeten de mensen vaste grond onder de voeten geven zodat ze kansen krijgen om zich te ontplooien. Dat moet de handleiding zijn van een sp.a'er. Weet u wat het verschil is met andere partijen? Wij zijn voor solidariteit. Wij willen mensen echt helpen. Anderen geven een toelage hier en een toelage daar, en voor de rest: "Dop uw eigen boontjes". Het Amerikaans systeem.

Hoe is de relatie met Groen!?

We hebben veel gemeen, maar Groen! blijft een partij die hoofdzakelijk naar n thema kijkt. Ik wil graag samenwerken, maar ik ga niet de hele tijd lopen te vragen om aub mee te doen. Ik ga geen wanhopige serenades zingen onder het balkon van Mieke Vogels. Ik ga uit van onze eigen sterkte.

Spirit dreigt met het kartel op te blazen...

Als braaf, vriendelijk, katholiek opgevoed Limburgs meisje zou ik niet gaan dreigen zoals Bettina heeft gedaan. Ik besef dat het niet plezant is voor Spirit dat het geen verkozenen heeft, maar ik blijf het kartel een meerwaarde vinden. De formule heeft haar nut bewezen. Bovendien heeft Spirit waardevolle mensen in huis en op bepaalde terreinen een knowhow die het kartel sterker maakt.

Bereidt Freya Van den Bossche haar comeback voor? Wordt zij minister indien sp.a in Leterme I stapt?

Freya is pas 32 en dus zeker nog niet versleten. Ze is nu provinciaal voorzitter in Oost-Vlaanderen. Ik ben blij dat ze er opnieuw "goesting in heeft" en mij wil helpen de partij weer op de sporen te zetten. Maar laat ons toch niet spreken over ministerposten. Wij hebben geen ministers aan te duiden. Daar zijn wij nu dus echt niet mee bezig. Er is nog geen regering. En als die er komt, is de kans klein dat de sp.a daar deel van uitmaakt. Indien er ooit ministers moeten worden aangeduid, zal de partijvoorzitter dat in alle wijsheid en op het juiste moment moeten doen.