We doen het al heel lang. Waarschijnlijk al sinds we ons bewust werden van onze menselijkheid. De wereld opdelen in twee groepen. Wij en zij. Wij en de anderen.

"Dat voelt goed, zo samen zijn"

Zij, dat waren de (andere) dieren. Wij waren veel verstandiger. Wij gebruikten werktuigen om de natuur te bedwingen en andere dieren te bejagen. En al waren wij met niet veel, we vonden het wel belangrijk om te tonen dat we één geheel vormden. Zo kozen wij een dier als symbool voor onze samenleving, een totem, en tooiden we onszelf op met allerlei sieraden en andere opsmuk. Tot anderen dat ook deden, een andere stam werden, een andere taal spraken en een andere cultuur ontwikkelden. Zij gedroegen zich raar, zij riepen – stel je voor - andere goden aan. Soms kwamen zij zelfs op ons domein en moesten we hen een lesje leren. Eerst met de vuisten, dan met de wapens. Wij hebben hen dan maar veroverd.

We doen het voortdurend: wij en zij. Voetbalclubs draaien erop, politieke partijen ook. Iedereen bij ons in Dendermonde weet dat zij, daar in Aalst, niet kunnen verkroppen dat wij het Ros Beiaard mogen koesteren. Hoe vaak hebben wij al niet een andere naam moeten bedenken voor personen met een handicap (gebrekkelijken,gehandicapten, minder-validen, anders-validen,…) om aan te tonen dat zij eigenlijk ook bij ons horen. Ja toch ?

Sinds de opkomst van de sociale media heeft iedereen de mond vol van communities. Jeugdculturen onderscheiden zich door kledij, taal en muziek van elkaar en van de mainstream cultuur. Al was dat onderscheid in mijn jonge jaren nog veel scherper.

We doen het allemaal, maar toch ook weer anders. Wij zijn links, zij zijn rechts. Zij beroepen zich heel vaak op tradities, verwijzen vaak naar identiteit als ordenend element in de samenleving. Zij hebben dat blijkbaar nodig: je eigen groep definiëren door hem te spiegelen aan een andere groep. Niets zo efficiënt als een externe vijand om de eigen troepen bij de les te houden. Dat doen zij om er voor te zorgen dat alles bij het oude blijft. Wij strijden dan weer voor een maatschappij met meer gelijkheid en meer sociale rechtvaardigheid. Veel mensen zijn zich (nog altijd) niet bewust van de structurele uitbuiting en ongelijkheid die onze maatschappij kenmerken. Wij moeten hen daar op wijzen.

Vijftig jaar geleden was het simpel: wij waren de autochtone Belgen, hier geboren en getogen. Wij waren katholiek, tenzij wij vrijzinnig waren. Maar wij waren zeker geen moslim. Zij waren de gastarbeiders. Eerst uit Italië, dan uit Turkije en Marokko. Zij hadden in elk geval meer kleur dan wij. Zij aten ook anders, dat vonden wij dan weer lekker. Wij waren met veel, zij kwamen met mondjesmaat.

Vandaag kan niemand nog volgen. Zij zijn hier ook geboren. Toch zijn zij niet zoals wij want zij zijn vaak moslim. Ze geloven – stel je voor – in Allah. Zij komen ondertussen van over heel de wereld en zijn zeker in de steden met veel. Wij zijn al lang niet meer allemaal praktiserend katholiek, wij trekken ons eigenlijk niet zo veel meer aan van godsdienst. Zij wel, zeggen wij. Zij zijn soms radicale fundamentalisten, zij willen zelfs hun godsdienstige wet hier opleggen. Enkelen toch, maar dat onderscheid kunnen wij moeilijk maken. Zij doen dat tenslotte ook niet. Dat vinden wij niet correct. Wij zijn toch niet allemaal racisten. Zij wel: de onverdraagzame Vlamingen die even extreem denken als de moslimfundamentalisten. Wij keuren dat niet goed. Net als zij prediken onze extremisten haat en gaan zij soms over tot geweld. Dat kunnen wij niet laten gebeuren.

Misschien moeten we een nieuwe definitie van “wij” voorstellen: 'Wij zijn iedereen die bereid is om actief te ijveren voor gelijke kansen en sociale rechtvaardigheid. Wij willen ook morgen nog kunnen genieten van onze planeet en na ons, onze kinderen. Wij erkennen dat we onderling vaak van mening verschillen maar zijn bereid om steeds opnieuw de dialoog aan te gaan op basis van wederzijds respect voor ieders eigenheid. Wij houden stellig vast aan de realisaties van de verschillende emancipatorische bewegingen. Wij tolereren geen discriminatie op basis van afkomst, geaardheid, geslacht of overtuiging. Wij garanderen de fysieke integriteit en veiligheid van ieder individu.'

Zij zijn dan alle anderen: Sharia4Belgium, Blood&Honour en gaybashers, eindelijk allemaal in dezelfde zak. Wij zijn met heel veel, zij met bijna niemand. Dat voelt goed, zo samen zijn.